آزمايش مى‌شوند. قرآن را مطابق ميل خود تفسير مى‌كنند (و به هر بهانه‌اى حرام خدا را حلال مى‌كنند)؛ شراب را به بهانه نبيذ [١] و حرام و رشوه به صورت هديه و ربا را با نام بيع، مجاز مى‌شمرند و كتاب خدا را تحريف معنوى مى‌كنند و سخن گمراهان غلبه مى‌كند. تو در آن روز در خانه بنشين تا زمانى كه به حكومت رسى؛ ولى هنگامى كه حكومت در دست تو قرار گرفت، حسد در سينه‌ها به حركت در مى‌آيد و (مخالفان و حاسدانت) كارهاى تو را به هم مى‌ريزند (ولى تو استقامت كن)». [٢] اين حديث را كه ابن ابى الحديد در تفسير اين خطبه بيان كرده، به خوبى نشان مى‌دهد كه فتنه بزرگ، كدام فتنه بوده است. [٣] چهارمين و آخرين سؤال اين كه: چرا على عليه السّلام درباره شهادت خود سؤال كرد؟ مگر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله هنگامى كه درباره اين فتنه سخن گفت به شهادت او اشاره كرد؟ حال آن كه در خطبه مورد بحث چيزى در اين زمينه ديده نمى‌شود.

پاسخ اين سؤال چنين است: همان گونه كه گفتيم، مرحوم سيّد رضى (ره) خطبه را خلاصه كرده؛ در روايات مشروح‌تر چنين آمده است: على عليه السّلام بعد از آن كه ماجراى اين فتنه را از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله شنيد عرض كرد: يا رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله، تو به من وعده شهادت دادى؛ از خدا بخواه زودتر نصيب من كند.

پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود: اگر تو به زودى شهيد شوى چه كسى با «ناكثين»، «قاسطين» و «مارقين» (آتش افروزان جمل و اصحاب معاويه و خوارج) پيكار مى‌كند؟ آرى، من به تو

[١] منظور از «نبيذ»- همان گونه كه در روايات اهل بيت عليهم السّلام وارد شده- اين است كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله براى رفع سردى آب مدينه به ياران خود دستور داده بود، در ظرف‌هاى بزرگ ذخيره آب، تعدادى خرما بيندازند (نه به گونه‌اى كه آب مضاف شود) ولى بعدا گروهى از منافقان اين موضوع را بهانه كردند؛ مقدار زيادى خرما در آب مى‌ريختند؛ تخمير مى‌شد و شراب رقيقى به دست مى‌آمد و مى‌خوردند!

[٢] بحار الانوار، جلد ٣٢، صفحه ٢٤٣.

[٣] شرح نهج البلاغه، ابن ابى الحديد، جلد ٩، صفحه ٢٠٦.