پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٢ - ١- پاسخ به چند سؤال

نكته‌ها

: ١- پاسخ به چند سؤال‌

نخست اين كه تعبيرات ياد شده نشان مى‌دهد كه آيه‌ «الم أَ حَسِبَ النَّاسُ» مدّتى بعد از جنگ احد در مدينه نازل شده؛ در حالى كه مفسّران اتفاق نظر دارند كه اين سوره (عنكبوت) در مكّه نازل شده است؛ در زمانى كه خبرى از جهاد نبود.

در پاسخ اين سؤال گفته‌اند: معناى مكّى بودن يك سوره اين نيست كه تمام آن در مكّه نازل شده است؛ بلكه مانعى ندارد اكثر آن در مكه و يك يا چند آيه آن در مدينه نازل شده باشد، و به دستور پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله آن آيه را در اين جا قرار داده باشند؛ همان گونه كه سوره نحل به اتفاق علما جز سوره‌هاى مكى است؛ در حالى كه سه آيه آخر آن، به يقين بعد از جنگ احد نازل شده است.

سؤال دوّم اين كه على عليه السّلام بعد از نزول آيه مزبور از كجا دانست كه در زمان حيات پيامبر صلّى اللّه عليه و آله آن فتنه بزرگ واقع نمى‌شود، در حالى كه آيه، اشاره اى به اين مطلب ندارد؟

پاسخ اين سؤال نيز روشن است؛ زيرا منظور از فتنه و آزمايش بزرگ، خطر انحرافاتى است كه از اصول و فروع دين، دامن امت را مى‌گيرد و پيداست تا شخص پيامبر صلّى اللّه عليه و آله زنده است، جلوى چنين انحرافاتى را مى‌گيرد؛ هنگامى كه خورشيد غروب كند، خفّاش‌ها به پرواز در مى‌آيند و هنگامى كه خورشيد وجود رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله غروب كند منافقان به جولان در مى‌آيند و آزمون بزرگ شروع مى‌شود! سؤال سوّم اين كه فتنه و آزمونى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در اين خطبه اشاره كرد- كه بعد از من رخ مى‌دهد- چه بوده است؟ در روايتى كه مشروح‌تر از روايت نهج البلاغه است چنين مى‌خوانيم: پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود: «إنّ أمّتي ستفتن من بعدي فتتأوّل القرآن و تعمل بالرّأى و تستحلّ الخمر بالنّبيذ و السّحت بالهديّة و الرّبا بالبيع و تحرّف الكتاب عن مواضعه و تغلب كلمة الضّلال فكن جليس بيتك حتّى تقلّدها فإذا قلّدتها جاشت عليك الصّدور و قلّبت لك الأمور؛ امت من بعد از من‌