داشته باشد ولى اين حالت هميشگى در باره همه بيگانگان در دين نيست در حقيقت اين يك تكليف جهادى و نوعى مقابله به‌مثل و در راستاى دفاع مشروع است كه بهنگام تهاجم دشمن و كينه‌توزى آنان بايد جامعه اسلامى با چنين حالتى با دشمن برخورد كنند تا ضمن ترد آنان راههاى نفوذى دشمن را ببندند وهويت و استقلال خود را حفظ نمايند.

برائت از مشركان

اصل برائت مانند همه اصول و احكام مستند به نص قرآن يك اصل اسلامى و قرآنى است و نخستين آيه بقره بر آن دلالت صريح دارد.

[١] . (بَرٰاءَةٌ مِنَ الله وَ رَسُولِهِ إِلَى اَلَّذِينَ عٰاهَدْتُمْ مِنَ اَلْمُشْرِكِينَ‌).١

برائت خدا و رسولش به كسانى باد كه از مشركان با شما عهد بستند (سپس آن را شكستند).

اهميت و اصالت شعار برائت تا حدى است كه در ميان اصول و احكام مختلف و متعددى كه در اين سوره آمده، يكى از دو عنوانى كه براى اين سوره انتخاب گرديده «برائت» است.

برائت در اين آيه با تأكيد نوعى استدلال همراه مى‌باشد و براى مستدل ارائه شدن اين اصل اعتقادى و فقهى نيز اشاره شده است كه نشاندهنده اين حقيقت انكارناپذير است كه با مشركان به دليل عهدشكنى آنان رفتارى جز برائت نمى‌توان داشت. [٢]

برائت از مشركان در اين آيه شريفه هم به خدا و نيز به رسول خدا (ص) نسبت داده شده و معنى اين انتساب آن است كه اصل برائت هم جنبه اعتقادى دارد و به خدا مربوط مى‌باشد و هم با پيروى عملى از پيامبر (ص) در ارتباط است و از سوى ديگر دو بُعد اعتقادى و عملى (فقهى) برائت از اطلاق نسبت به خدا و رسول خدا (ص) قابل استنباط مى‌باشد. زيرا هر آنچه كه به آن دو منسوب باشد ريشه در اعتقاد توحيدى و شريعت الهى دارد. [٣]

در اين آيه اشاره به اين نكته نيز ديده مى‌شود كه اگر امروز به مشركان برائت اعلام مى‌شود، لكن ديروز با آنان رفتارى انسانى انجام گرفته و پيمانى شرافتمندانه فيمابين منعقد

[١] . توبه، آيه ١.

[٢] . رك: تفسير كشاف، ج ٢ ص ٢٤٢، تفسير الميزان، ج ٩ ص ١٤٦ فى ظلال القرآن، ج ١١ ص ٣٤ و بعد و روح المعانى، ج ١٠ ص ٤٢.

[٣] . رك: همان موارد و تفسير ابن كثير، ج ٢ ص ٣٣١ و جامع قرطبى، ج ٨ ص ٦١ و روح البيان، ج ٣ ص ٣٨٢.