معمولاً نظم، همدردى، شجاعت، از خودگذشتگى، فداكارى، تفكر جمعى، حسن تعاون، مشاركت جمعى، رعايت حقوق ديگران و گرايش به عدالتخواهى از آثار عمومى جنگها - عليرغم تنوع ماهيت و اهداف آنها - به شمار مى‌رود.

صحنه‌هايى از اين نوع ارتقاء فرهنگى و حاكميت اصول معنوى را در بسيارى از جنگها و از آن جمله در قلمرو وسيع دو جنگ جهانى در ميان توده‌هاى وسيع مردم رنجديده و پاكباخته مى‌توان مشاهده نمود، چنانكه مظاهر شكوهمند و واقعى اين نوع ريشه فرهنگى و معنوى در سطح ملى در دوران جنگ تحميلى در كشور اسلامى ايران در حد تحسين برانگيز بود كه در دو كلمه پرمعناى ايثار و شهادت خلاصه مى‌شد و با دنيايى از صفا، عرفان، خداجويى، عشق به اسلام، شعائر دين، زيباترين جلوه‌هاى فضايل انسانى، قداست و معنويت همراه بود، در طول هشت سال دفاع مقدس رابطه مردم با جبهه‌ها و حضور فعال جوانان در خطوط مقدم دفاع مقدس و كمكهاى بى‌دريغ مردمى كه خود در شرايط محاصره اقتصادى دوران جنگ به آنچه كه ايثار مى‌كردند سخت نيازمند بودند و عواطف پاك مادران و پدرانى كه عزيزانشان را تقديم اسلام و دفاع از ميهن اسلاميشان مى‌نمودند و بالاخره آن همه همياريها، همدليها، شور و عشق به راه شهيدان بويژه شهداى راه كربلاى حسينى، الگوسازيها از حماسه عاشورا، رهايى از دلبستگيهاى مادى، دلدادگى به امام خمينى رهبر كبير انقلاب (قدس سره) همه و همه از خصلت جهادى اين دفاع ميليونى ملت ايران در برابر تجاوز سازمان يافته استكبارى بر عليه اسلام و اين كشور اسلامى بود و در حقيقت پس از دوران پيروزى انقلاب كه تحول فرهنگى معنوى ناشى از ريشه‌هاى انقلاب اسلامى، ملت ايران را به حال و هواى معنوى و جوى آكنده از ريشه فرهنگى سوق داد، يكبار ديگر روند جنگ تحميلى تكرار شد و فضاى كشور غرق در معنويت و آكنده از مناسبات پاك فرهنگى و عواطف رقيق مذهبى گرديد و آرمان گرايى در ايثار و شهادت جاى گرايشها، تمايلات مادى، تضاربها، بى‌صداقتيها، رقابتهاى ناسالم و مناسبات سودجويانه اجتماعى را پركرد و از قشر جوان و نوجوان كشور نسلى نمونه ساخت.

اين پديده بزرگ را به حق مى‌توان پس از پيروزى انقلاب اسلامى به عنوان دومين معجزه رهبرى امام خمينى (ره) در قرن حاضر تلقى كرد.