امام در صحنه پيكار و در اثناء درگيرى صفين اين سخن را در ضمن سفارشى كه به فرماندهان و سپاهيان در جهت مراعات حقوق برادرى و مواسات و يارى دادن به همرزمانى كه به نحوى نياز به كمك دارند، براى روحيه دادن به سربازان خود و بالا بردن سطح آگاهى و بينششان در برخورد با دشمن فرمود تا در انتخاب مرگى كه از آن گريزى نيست شرافتمندانه ترين و با شكوه‌ترين آن را برگزينند.

١. شهادت به خاطر خصلت فى سبيل الله بودنش از هرگونه انگيزه خويشتن‌پرستى، هواهاى نفسانى، دنياطلبى، گرايشها، تعلقات پست دنيوى مبرا و منزه بوده و شهيد به همين دليل برخوردار از صبغه خدايى است.

[٢] . شهيد به جهت خصلت آگاهى و شناخت و نظام ارزشى كه بدان وابسته و معتقد است در بها دادن به خود و جانش به ارزش والايى رسيده است كه هيچ چيزى را در جهان شايسته بها شدن براى جان خويش نمى‌بيند. تنها خدا و تقرب به خدا و ارزشهاى خدايى را در مبادله زندگى و جانش پذيرفته است و تنها جاودانگى در بهشت رضوان خدا را به عنوان بهاى فدا شدن و از جان تهى شدن مى‌شناسد و جان خود را فقط با خدا در معرض سوداگرى مى‌گذارد.

٣. حالت مقابل شهادت، مرگ بر بستر در غير اطاعت فرمان خدا، ارائه شده و اين نشان دهنده يك حقيقت قابل توجهى است كه مؤمن متعهد جز راه شهادت، راه شرافتمندانه ديگرى ندارد.

«و ذكرت انه ليس لى و لاصحابى عندك الا السيف، فلقد أضحكت بعد استعبار! متى الفيت بنى عبد المطلب عن الاعداء ناكلين و بالسيف مخوفين‌؟!»

«در نامه‌ات يادآور شدى (خطاب به معاويه است) كه تو جز با شمشير با من و يارانم

[١] . نهج‌البلاغه، خ ١٢٣.

[٢] . نهج‌البلاغه، نامه ٢٨.