استفاده معنى «نتيجه» از كلمه «حتى» در آيه: (حَتّٰى لاٰ تَكُونَ فِتْنَةٌ‌) گرچه با تفسير مشهور آيه مبنى بر علت قرار دادن اجتناب از فتنه نسبت به جهاد سازگار نمى‌باشد ولى ذيل آيه: (وَ يَكُونَ اَلدِّينُ لِلّٰهِ‌) مى‌تواند شاهدى بر آن تلقى گردد.

توضيح آنكه اگر كلمه «حتى» در آيه به معنى علت و بيان هدف باشد، ناگزير معنى ذيل آيه نيز به مشابه دليل و غايت ديگرى براى وجوب قتال محسوب خواهد شد.

در اين صورت مفاد آيه چنين مى‌شود كه با دشمنان به اين دليل و انگيزه بجنگيد كه فتنه سركوب گردد و دين استقرار يابد.

مفاد چنين تفسيرى از آيه: (وَ قٰاتِلُوهُمْ حَتّٰى لاٰ تَكُونَ فِتْنَةٌ‌) ايجاد رابطه علت و معلولى بين جهاد و پذيرش دين مى‌باشد.

در صورتى كه پذيرش دين نياز به سلسله عوامل عقلانى و فكرى دارد و به صورت منطقى از مقدمات علمى استنتاج مى‌گردد. پذيرفتن دين با عمليات مسلحانه و جهادى كه عمدتاً مبتنى بر اعمال قدرت جسمانى و همراه با زور و عناصر غيراختيارى مى‌باشد؛ حداقل با منطق خود دين سازگار نيست.

مفاد آيه: (لاٰ إِكْرٰاهَ فِي اَلدِّينِ‌) [٢] يا نهى از اكراه در قبولاندن دين و منحصر كردن راه پذيرش دين به طرق عقلانى و اختيارى است و يا به معنى بى‌نتيجه بودن اكراه در قبولاندن دين مى‌باشد و در هر دو صورت، جهاد نمى‌تواند وسيله قبولاندن دين تلقى گردد و يا پذيرش دين از طرف دشمن، هدف جهاد محسوب شود.

[١] . رك: تفسير صافى، ج ٤ ص ٨١، مجمع البيان، ج ٧ ص ٢٤٠، تفسير الميزان، ج ٧ ص ٧٣، تفسير روح المعانى، ج ٢٠ ص ٤٥، تفسير فخر رازى، ج ٢٤ ص ٢٢٦ و تفسير كشاف، ج ٣ ص ٣٩٤.

[٢] . بقره، آيه ٢٥٦.