فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣٢٢
آسمانيند، تا آنكه حاضر به قرارداد شوند و با توانايى كه دارند جزيه بپردازند و به حكومت اسلام گردن نهند».
٨. در مواردى كه مسلمين در معرض خطر حمله و تهديده جدى قرارگرفته باشند كه اگر جلوگيرى نكنند، غافلگير خواهند شد:
(يٰا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا قٰاتِلُوا اَلَّذِينَ يَلُونَكُمْ مِنَ اَلْكُفّٰارِ وَ لْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً وَ اِعْلَمُوا أَنَّ الله مَعَ اَلْمُتَّقِينَ).١
«اى مردم مؤمن با كسانيكه در پشتسرتان قرارگرفته و در همسايگى و نزديكيهايتان قدرت تهاجمى را آماده كردهاند، و هر لحظه احتمال حمله، شما را تهديد مىكند، بجنگيد و آنها بايد از شما در برابر تهديدى كه مىكنند، خشونت و عمل جدى ببينند و بدانيد خدا همراه متقيان است».
٩. گروه و جبهههاى درگير جنگ با ديگران كه مرتكب تجاوز و ظلم مىشوند و جنگ افروزان وزورگويانى كه به اتكاء قدرت بر عليه ملتها و گروههاى ديگر مىتازند. اسلام با اعلان به متجاوزان زورگو از حق كشورها و ملتها و گروههايى كه مورد تهاجم و تجاوز قرارگرفتهاند دفاع مىكند:
(وَ إِنْ طٰائِفَتٰانِ مِنَ اَلْمُؤْمِنِينَ اِقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمٰا فَإِنْ بَغَتْ إِحْدٰاهُمٰا عَلَى اَلْأُخْرىٰ فَقٰاتِلُوا اَلَّتِي تَبْغِي حَتّٰى تَفِيءَ إِلىٰ أَمْرِ الله فَإِنْ فٰاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمٰا بِالْعَدْلِ وَ أَقْسِطُوا إِنَّ الله يُحِبُّ اَلْمُقْسِطِينَ). [٢]
«اگر دو گروه از مؤمنان درگير شدند و به جنگ پرداختند، شما بين يكى آنها صلح برقراركنيد و اگر يكى بر ديگرى تجاوز و ستم نمود، با متجاوز ستمكار وارد جنگ شويد تا به فرمان خدا گردن نهند و اگر چنين كرد، پس بين آن دو بر اساس عدالت اصلاح كند و قسط را بر قراركنيد كه خداوند برقراركنندگان قسط را دوست مىدارد».
در آغاز آيه، گرچه اعلان جنگ در مورد دو كشور و يا دو ملت و يا دو گروه مسلمانى كه يكى متجاوز است، بيان شده ولى كليت (فَقٰاتِلُوا اَلَّتِي تَبْغِي حَتّٰى تَفِيءَ إِلىٰ أَمْرِ الله) نشانگر عموميت قانون نسبت به هر گروهى است كه در صحنه جنگ به ديگرى ستم و تجاوز وامىدارد.
١. در مورد تحريكات و توطئهها و زمينه سازى آشوبهاى داخلى و اغتشاشات و ايجاد
[١] . همان، آيه ١٢٣.
[٢] . حجرات، آيه ٩.