در فقه حنبلى، شبيخون زدن به دشمن جايز است [١] و جنگ تن به تن با اجازه فرماندهان مجاز مى‌باشد و در صورتى كه كسى براى پاسخ به درخواست جنگ تن به تن دشمن حاضر نشد، مى‌توان نيروى دشمن را كه براى درخواست جنگ تن به تن (مبارزه) از سپاه خود جدا شده مورد حمله قرار داد مگر آن كه، توافق ضمنى و يا قاعده عرفى بر خلاف آن باشد. [٢]

استقرار نيروهاى دشمن در پناه كسانى كه جانشان محترم مى‌باشد مانع از جهاد نيست لكن بايد قاعده «الاهم فالاهم» در موارد مختلف رعايت شود. [٣]

استفاده از آتش و آب براى نابود كردن دشمن در صورتى كه راه ديگرى براى پيروزى وجود دارد جايز نيست، اما اگر تنها راه تلقى شود جايز مى‌باشد. [٤]

رزمنده مسلمان كه در معرض اسارت قرار دارد بهتر آن است كه به جهاد ادامه دهد تا به شهادت برسد و هرگز خود را تسليم دشمن ننمايد. [٥]

احمد بن حنبل، مثله كردن اجساد دشمن و انتقال سرها از جبهه و شكنجه دادن نيروهاى دشمن را مكروه شمرده است. [٦]

غير نظاميان دشمن مانند: كشاورزان، كودكان، زنان و روحانيون دشمن مصونيت دارند مگر آنكه به نحوى در فعاليتهاى نظامى مشاركت داشته باشند. [٧]

قرارداد هدنه، استيمان و ذمه با همه فرق كفار جايز است و كفار غير اهل كتاب هرگاه به پرداخت جزيه و قرارداد ذمه رضايت دهند از تعرض مصون خواهند بود. [٨]

مبحث دوم: نظريات فقهاى شيعه

فقها معمولاً در تقسيم‌بندى جهاد، اهداف جهاد را ملاك قرار داده و بر اساس آن اقسام جهاد را مورد بررسى قرار مى‌دهند، به‌طورى كه تقسيم بندى جهاد مبيّن اهداف و عوامل

[١] . همان، ص ٢٣٠ و المبسوط، ج ١٠ ص ٣١.

[٢] . همان، ص ١٧٧.

[٣] . همان، ص ٢٣١ و المبسوط، ج ١٠ ص ٦٥.

[٤] . همان، ص ٢٣٠ و همان، ص ٣١ و ٦٤ و الجهاد و السير من فتح‌البارى، ص ٢٣٢.

[٥] . همان، ص ٢٥٥.

[٦] . همان، ص ٢٦١.

[٧] . همان، ص ٢٤٩ و ٢٥٠ و الجهاد و السير من فتح‌البارى، ص ٢٢٣.

[٨] . همان، ص ٢٦٨ و المبسوط، ص ٧.