فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٨١

همديگر را فريب مى‌دادند تا تحت تأثير آن قرار نگيرند.

كلمه «تتخادعون» در كلام امام كه خدعه دوجانبه را مى‌رساند به چند صورت قابل تفسير است:

الف -

همديگر را از شنيدن سخنان تحريك كننده بازداشتن.

ب -

براى يكديگر جوسازى كردن تا سخنان امام اثر خود را از دست بدهد.

ج -

بهانه فرار از مسؤوليت ناشى از سخنان و مواعظ را به يكديگر القا كردن.

د -

سخنان امام را براى يكديگر توجيه كردن و از محتواى حركت بخشش به صورتى كه مسؤوليت آور نباشد در آوردن.

ه‌ -

همديگر را به غفلت و فراموش كردن سخنان مسؤوليت‌آور امام وادار نمودن و ذهنها را به مسائلى كه از توجه به سخنان امام بازمى‌دارد معطوف داشتن.

انعطاف‌پذيرى منافقانه بالاخص اگر به صورت خصلتى ثابت درآمده باشد، خطرناكترين حالت اجتماعى و روانى براى يك ملت در برابر تجاوز محسوب مى‌گردد.

مردمى كه در برابر تجاوز سرفرود مى‌آورند، سپس به حالت اوليه بازمى‌گردند و خود را براى پذيرش هر نوع تجاوز جديدى آماده مى‌كنند. در برابر سخنان امام بدون كوچكترين مقاومت خود را تطبيق مى‌دهند و آن‌چنان كه امام مى‌خواهد خط و شيوه خود را راست و درست مى‌كنند؛ اما شبانگاه همان روز به خط و شيوه قبلى بازمى‌گرداند تا يكبار ديگر به خط امام بازگردند و سپس خط خود را در پيش گيرند و... هر صبحگاهى چون چوبه تير راستا و تنظيم شده و شبگاه چون كمانى خميده.