[٢] . بر فرض اگر عمل به اين آيات در حق مشركان مكه، حرم و حجاز در عصر اول تاريخ اسلام به نحو مطلوب انجام گرفته باشد، بى‌شك در شرايط كنونى و عصر حاضر كه تجاوز و توطئه استكبار جهانى، قلب اسلام، ام القرى و حرم و حجاز را فراگرفته و حتى توطئه‌هاى استكبار بويژه امريكاى جنايتكار به دخالت در مراسم حج هم كشيده است چگونه مى‌توان آيات اول سوره برائت را پايان يافته و عملاً منسوخ شده و به تاريخ پيوسته تلقى نمود.

٣. اصولاً مشركان مكه مورد ابتلاى آيات اول سوره توبه و مصداق زمانى اين آيات بوده است و مورد هرگز، مخصص عموم آيات نمى‌تواند باشد و الا همين شبهه و اشكال را مى‌توان در مورد آيات جهاد و حتى در احكام عبادى نيز مطرح نمود و مقررات تابناك و حيات‌بخش اسلام را به دوران نبوى (ص) ارتباط داد و چنين تفسيرى از احكام كلى اسلام نه تنها با روح فراگير و جاويدان اسلام منافات دارد اصولاً مخالف با ضرورت شريعت اسلام نيز مى‌باشد.

برائت از مشركان از ديدگاه اهل سنت

در بسيارى از روايات زمان نزول آيات اول سوره برائت در مورد مشركان، سال نهم هجرى و به هنگام بازگشت پيامبر (ص) از غزوه تبوك بيان شده است. [١] زيرا پيامبر (ص) پس از فتح مكه، مشركان را از انجام مراسم حج باز نداشت، ولى آنان بر شيوه‌هاى غلط و بى‌حرمتى نسبت به بيت‌اللّه همچنان ادامه دادند و مردان و زنان به حال برهنه به طواف پرداختند و عفو عمومى پيامبر (ص) را به معنى ادامه راه جاهليت در بى‌حرمتى حرم تصور نمودند.٢

بر اين اساس بود كه بهنگام اعلان برائت توسط على (ع) امام خطبه‌اى ايراد نمود و در حالى كه شمشير از نيام كشيده بود فرمود: از امروز ديگر كسى برهنه طواف نخواهد كرد و مشركى پا به حرم نخواهد گذاشت. هر كس پيمانى با پيامبر (ص) دارد تا پايان از مزاياى آن برخوردار خواهد بود و آنان كه پيمانى ندارند (و يا پيمانشان را شكسته‌اند) چهار ماه مهلت دارند تا تكليفشان را روشن نمايند.

در روايتى از امام صادق (ع) اين سخنان در روز دهم ذيحجه به سال نهم ه‌. ق در منى ايراد

[١] . رك: تفسير على بن ابراهيم، ج ١ ص ٢٨٦، تفسير الميزان، ج ٣ ص ١٩٥ و الدر المنثور، ج ٣ ص ٢٠٩.

[٢] . همان.