حكم جز به عنوان مورد و شأن نزول آيات ندارد و قابل تسرّى به همه اقسام كفار اعم از ملحد، دهرى و اهل كتاب مهاجم و حربى نيز مى‌باشد و بهانه تراشيهايى كه امروز احياناً توسط برخى از عوامل وابسته به استكبار براى خنثى نمودن حكم برائت از مشركان مبنى بر اينكه امريكاييان مشرك نيستند و اهل كتاب محسوب مى‌شوند صورت مى‌گيرد به اين لحاظ مردود مى‌شود كه دولتهاى استكبارى بويژه امريكا عليرغم تظاهر برخى از سردمدارانشان به مسيحيت، از اين نقطه نظر كه متجاوز و حربى محسوب مى‌شوند و دشمن اسلام و امت اسلامى هستند مشمول حكم برائت مى‌باشند.

خصوصيت مشركان در آيات برائت از آن جهت است كه دشمنان اسلام و پيامبر (ص) و مسلمانان در آن زمان مشركان قريش و مشركان شبه جزيرة‌العرب بودند لكن امروز بايد ديد دشمنان واقعى اسلام و دشمنان امت اسلامى و قدرتهايى كه اسلام را عامل وحشت و كشورهاى اسلامى را مورد استثمار و زيرسلطه گرفته‌اند كيانند آنهايى كه با سياست استكبارى سلطه‌طلبانه خود ملتهاى مسلمان را به استضعاف كشانده‌اند و راه اقتدار و حاكميت و پيشرفت ملتهاى مسلمان را بسته و حقوق حقه امت اسلامى را مورد تجاوز و حق حاكميت ملتهاى مسلمان را نقض نموده و در يك كلام مانع رشد و استقلال آنان مى‌باشند كدامند؟ تا معلوم گردد در شرايط فعلى اعلان برائت بايد در مورد كدام يك از قدرتهاى كنونى بدتر از مشركان قريش اعمال گردد.

شيوه‌هاى اعلان برائت

يكى از مهمترين مسائل مربوط به اعلان برائت در شرايط كنونى استكبار و جهان اسلام يافتن روشهاى منطقى براى اين حكم سياسى اسلام ميباشد.

مى‌دانيم كه در عصر نبوى اعلان برائت با قرائت آيات برائت سوره توبه همراه با يك خطبه كوتاه توسط امام على (ع) شامل چند حكم از قبيل ممنوع شدن مشركان از حج، ممنوع شدن از طواف در حال برهنگى و تمهيل چهار ماه فرصت براى مشركان انجام پذيرفت. [١]

در قسمت پايانى رواياتى كه جريان ابلاغ برائت را نقل كرده‌اند جمله‌اى ديده مى‌شود كه كيفيت اعلان برائت على (ع) را روشن مى‌سازد. آن جمله چنين است: «فكان على (ع) ينادى

[١] . نور الثقلين، ج ٢ ص ١٨٣ و تفسير الدرالمنثور، ج ٣ ص ٢٩.