فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٦١ - بخش اول كليات
در چند روز اتفاق مىافتد بر مجموع آن يوم گويند مانند: يوم صفين و يوم حنين، گويى كه همه حوادث حج، صفين و حنين به دليل پيوستگى آنها در يك روز اتفاق افتاده است.
بنابر اين نظر، اعلان برائت مىتواند در هر روز از ايام حج انجام گيرد و اختصاص به روز معين حتى دهم ذيحجه هم ندارد.
برائت در غير ايام حج: از مجموع دلايل گذشته اعم از آيات برائت سيره پيامبر (ص) و احاديث و آراء مفسران و مورخان چنين استنباط مىشود كه اعلان برائت در حج نه به عنوان جزئى از مناسك حج بلكه به صورت يك عمل مستقل و همراه با حج انجام مىگيرد چنانكه در حج سال نهم هجرت توسط امير مؤمنان على (ع) صورت پذيرفت.
لكن با اين وصف آيا روز دهم ذيحجه از نظر زمانى و منى از نظر مكانى همچون حج اكبر سال نهم هجرى عصر نبوى در حكم برائت، خصوصيت موردى محسوب مىشود و حكم اعلان برائت بهطور عام همه زمانها و مكانهاى مناسب را شامل مىگردد يا خود يكى از قيود و اجزاء حكم اعلان برائت محسوب مىشود؟
بنابر احتمال اول، انتخاب روز نهم ذيحجه و سال نهم و مكان منى به لحاظ اين بوده كه مناسبترين شرايط را در عصر نبوى براى اعلان برائت داشته و زمان مناسبى بوده كه مىبايست پاكسازى از مشركان انجام گيرد و از آن به بعد بايد براى اعلان برائت مناسبترين زمان و مكان انتخاب شود.
بنابر احتمال دوم انتخاب روز نهم ذيحجه وقتى به خاطر مناسبتها، اهداف مشترك و همسويى است كه بين اعلان برائت و مراسم حج وجود دارد و از اين رو اعلان برائت بايد در ايام حج انجام گيرد.
گرچه در فقه شيعه تسرى حكم اعلان برائت به روزها و مكانهاى ديگر از طريق قياس و استحسان امكان پذير نيست ولى مانند موارد مشابه مىتوان با تنفيح مناط احتمال اول را تقويت نمود. زيرا گرچه حج اكبر و روز دهم ذيحجه و مكان منى مناسبترين زمان و مكان براى اعلان برائت است ولى زمان و مكان خاص از مقدمات ماهوى برائت محسوب نمىشوند، مناط حكم به اعلان برائت، نفس عملى است كه مفاد آيه: (أَذٰانٌ مِنَ الله وَ رَسُولِهِ إِلَى اَلنّٰاسِ يَوْمَ اَلْحَجِّ