آيٰاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ وَ لاٰ تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَ اِخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ مٰا جٰاءَهُمُ اَلْبَيِّنٰاتُ وَ أُولٰئِكَ لَهُمْ عَذٰابٌ عَظِيمٌ‌).١

«به ريسمان الهى چنگ زنيد و از پراكندگى حذر كنيد، و نعمت خداوند را به ياد آوريد كه يكديگر را دشمن مى‌دانستيد پس در دلهايتان الفت نهاد و به لطف او پيوند برادرى يافتيد و شما بر پرتگاه آتش بوديد و خداوند رهايى‌تان بخشيد. خداوند آيات خود را به شما مى‌نماياند تا راه هدايت برگزينيد».

بدين ترتيب گروهى از مسلمان كه خارج از جامعه اسلامى زندگى مى‌كنند و هنوز وارد حريم سياسى آن نشده‌اند از نظر سياسى تابع جامعه اسلامى نيستند، بنابراين هرگاه آن گروه با جامعه غيراسلامى وارد نبرد مسلحانه شوند، بر دولت اسلام است كه در جنگ مسلمانان با آن جامعه غيراسلامى، به پيمانهاى صلح‌آميز خود احترام بگذارد و روابط خود را با او حفظ كند.

اسلام دامنه اين انديشه اصولى را به امر داخلى جامعه اسلامى و روابط و مناسبات ملى نيز كشانيده و به عنوان يك اصل عام و فراگير شامل همه مناسبات بشرى دانسته است و بدين ترتيب اصل صلح، آشتى و مصالحه را به عنوان يك قاعده فقهى و حقوقى مقدس و خدشه‌ناپذير شمرده است كه پايمال كردن آن در روابط بشرى از بزرگترين جرمهاى فردى و گروهى تلقى گرديده است:

(وَ لاٰ تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَ اِخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ مٰا جٰاءَهُمُ اَلْبَيِّنٰاتُ وَ أُولٰئِكَ لَهُمْ عَذٰابٌ عَظِيمٌ‌). [٢]

«چون اقوامى نباشيد كه تفرقه در پيش گرفتند و با آنكه از هدايت الهى برخوردار بودند، در ميانشان اختلاف افتاد، و آنان را عذابى عظيم خواهد بود».

با چنين تدبيرى دو اصل وحدت و صلح با يكديگر رابطه سرنوشت ساز يافته و تفكيك‌ناپذير شمرده شده است به‌طورى كه هر اقدامى به وحدت جامعه اسلامى آسيب برساند و هر خطرى كه همبستگى گروههاى اجتماعى را چه در سطح ملى و چه در قلمرو بين‌المللى تهديد كند، هر چند كه با پوششهايى مقدس و اسلامى آراسته باشد جرمى نابخشودنى به حساب مى‌آيد.

در ره يافتن به حقيقت و ابعاد و عمق اين انديشه بنيادين و اصيل درباره صلح در هستى، طبيعت و جامعه بشرى رهنمودهاى عملى و بيان امام على (ع) از برجسته‌ترين نصوص

[١] . آل عمران، آيه ١٠٣ و ١٠٥.

[٢] . آل عمران، آيه ١٠٥.