به تعبير روشن‌تر اقدام به درگيرى مسلحانه از طرف دشمن به عنوان يك اقدام نامشروع و موضوع يك سلسله مسؤوليتهاى بين المللى بوده و متعاقب آن، جهاد به مفهوم شرعى واجب خواهد شد هرچند كه چنين اقدامى، موثر واقع نشده و آثار جنگ را به دنبال نداشته باشد.

حال اگر در چنين فرضى، درگيرى نظامى آغازگر هم نداشته باشد مانند برخورد دو سفينه فضايى نظامى مسلح در فضا، در اين صورت به دليل عدم صدق خصومت و تعدى ظاهراً عنوان جهاد دفاعى صدق نخواهد كرد؛ مگر از باب رفع مزاحمت و يا عناوين و اهداف ديگر جهاد ابتدايى كه در اين نوع جهاد اصولاً فرض حالت درگيرى نظامى و خصومت مسلحانه معتبر و لازم نيست و بدون اين حالات نيز جهاد قابل صدق مى‌باشد.

در هر حال، اقدام به مخاصمات مسلحانه با دشمن مهاجم و متجاوز و يا براى رفع موانع پيشرفت اسلام و اقامه شعائر دين هرچند جنگ را به همراه نداشته باشد مى‌تواند مصداق جهاد به معنى عام آن، يعنى تلاش با بذل جان و مال در راه خدا محسوب گردد.

بى‌شك در صدق اقدام به بذل جان و مال كه عنصر اصلى مفهوم معنى جهاد مى‌باشد.

تحقيق عينى بذل جان و مال لازم نيست و چه بسيار كه مجاهدان، سلامت به پايگاه و خانه‌هاى خود باز مى‌گردند.

٣. خصوصيات طرف درگير

عمليات رزمى و مسلحانه دشمن ممكن است به‌صورت فردى، گروهى و يا سازمان يافته دولتى و نيز توسط واحدهاى جمعى و تشكلهاى بين المللى صورت بگيرد.

گرچه از ديدگاه حقوق بين الملل معاصر، آن‌گونه كه شارل روسو روايت مى‌كند جنگ به هيچ وجه رابطه انسان با انسان نيست بلكه رابطه دولت با دولت است و به همين لحاظ به درگيريهاى هرچند مسلحانه داخلى عليه شورشيان، ياغيان و دزدان جنگ اطلاق نمى‌شود و صرفاً نبرد بين نيروهاى دولتى است كه مى‌تواند عنوان جنگ را با تمامى آثار حقوقى آن داشته باشد. [١]

[١] . شارل روسو، حقوق مخاصمات مسلحانه، ج ١ ص ١٠.