فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٩٧ - بخش اول كليات
ركون به معناى مصدرى، عبارت از ميل كردن چيزى و تسكين دادن خاطر به وسيله آن است و كلمه ركن به بخش قوىتر هر چيز و به معناى امر عظيم و به معناى عزت و منبع نيز آمده است، شبيه اين سخن را در لسان العرب نيز مىبينيم. [١]
[٢] . راغب اصفهانى در مفردات مىنويسد: ركن به آن قسمت گفته مىشود كه دلگرمى به آن قسمت معطوف باشد.٢
[٣] . نويسنده مصباح المنير مىنويسد: ركون به معنى اعتماد است.٣
راغب اصفهانى نيز در دنباله بحث در پايان به اين معنى اشاره نمود و آن را صحيحتر شمرده است و اركان عبادات را از اين مقوله دانسته كه با فقدان يكى از آنها، عبادت باطل محسوب مىشود.
[٤] . استاد علامه طباطبايى (ره) در تفسير آيه مىنويسد:
ركون به معنى صرف اعتماد نيست بلكه اعتمادى است كه توأم با ميل باشد و به همين جهت است كه با حرف «الى» متعددى مىشود نه «على».٤
[٥] . ركون به معنى همكارى، اظهار رضايت، دوستى، خيرخواهى و اطاعت.٥
حكم فقهى آيه بر اساس معانى فوقالذكر به ترتيب عبارتست از:
الف -
به ستمكاران تمايل نداشته باشيد و قدرت آنان نبايد مايه دلگرمى و تسكين خاطر شما در برابر مشكلات باشد. بنابراين تفسير، در حقيقت مورد نهى در آيه نوعى دلباختگى است و بهطور ضمنى خود كفايى را براى جامعه اسلامى امرى ضرورى مىشمارد.
ب -
به قدرت و عملكرد ستمكاران دلگرم نباشيد كه استوار و ماندنى نيست. اين معنى بيانگر ضرورت روحيه اعتماد به نفس براى جامعه اسلامى است.
ج -
تكيه بر ظالمان به نحوى كه موجب از دست دادن استقلال گردد ممنوع است بايد از هر نوع رابطه كه موجب سلب استقلال شود اجتناب شود.
د -
مسلمانان در شئون فردى و اجتماعى نبايد به ستمكاران به نحوى نزديك شوند كه با نوعى اعتماد و ا تكا همراه باشد و موجب كاهش پاكى، خلوص و مصونيت در كارها گردد و به استقلال آنان خدشه وارد آورد. ركون به ستمكاران در نهايت به اين امر باز مىگردد كه راه
[١] . رك: لسان العرب، ماده ركن.
[٢] . رك: مفردات راغب، ماده ركن.
[٣] . رك: مصباح المنير ابن اثير، ماده ركن.
[٤] . رك: تفسير الميزان، ج ١٢ ص ٦٠-٥٨.
[٥] . رك: تفسير نمونه، ج ٩ ص ٢٦٠.