به خاطر اين ويژگيها بود كه مكه بارها شاهد برخورد قدرتهاى منطقه و حوادث ناگوارى چون حمله ابرهه سلطان مقتدر افريقا (حبشه) گرديد و برخى از اين وقايع ناشى از معارضه قدرتها، در دوران پس از اسلام هم اتفاق افتاد، كه منجر به آتش كشيده شدن كعبه توسط منجنيقها براى سركوب عبد الله بن زبير مدعى خلافت در برابر يزيد بن معاويه گرديد و حرمت ديرينه كعبه و حرم در هم شكسته شد [١] و در قرن سوم نيز كعبه توسط قرامطه مورد هتك قرار گرفت [٢] .

ساختمان كعبه پس از بناى آن توسط حضرت ابراهيم (ع) بارها به دلايل مختلف از قبيل تخريب آن توسط سيل يا متجاوزان به حريم كعبه، بازسازى و طول، عرض و ارتفاع آن تغيير يافته است، كه آخرين تغييرات در زمان عبد الملك مروان، خليفه اموى توسط حجاج بن يوسف ثقفى انجام گرفت كه تاكنون به همان وضع باقى مانده است. [٣]

مسجد الحرام نيز به نوبه خود حوادث فراوانى به خود ديده و تحولات تاريخى، آثارى را در آن به وجود آورده است.

اهميت، قداست و جايگاه ويژه حرم، مكه، مسجد الحرام و كعبه بر حوادث تاريخى اين سرزمين اثرى عميق گذارده و اين حوادث را در تاريخ به نحو بارزى برجستگى و اهميت فوق العاده‌اى بخشيده است.

تفاعل متقابل موقعيت «حرم» و حوادث تاريخى آن موجب گرديده كه مطالعه دقيق هر كدام نياز به بررسى ديگرى داشته باشد.

به همين دليل حفظ آثار تاريخى اين سرزمين به معنى حراست از اسرار و موقعيت آن تلقى مى‌گردد و در نتيجه، مفهوم مخالف آن بدان معنى است كه هر گونه تخريب و از ميان بردن اين آثار مثبت يا منفى تاريخى اين سرزمين به مثابه ضربه‌اى بر موقعيت آن و محو علايم و آثار نشاندهنده اسرار نهان آن مى‌باشد.

اگر در اين رابطه به همبستگى و پيوستگى موقعيت و اهميت دو شهر مقدس مدينه و مكه توجه نماييم و تفكيك ناپذيرى جايگاه «حرمين» را در ديدگاه اسلامى مدنظر قرار دهيم، مسأله آثار تاريخى در اين دو سرزمين وحى و هجرت پيچيده‌تر و عميق‌تر و نقش آن

[١] . رك: مسعودى، مروج الذهب، ج ٣ ص ٦٦.

[٢] . رك: اصغر قائدان تاريخ و آثار اسلامى مكه مكرمه و مدينه منوره، ص ٧١.

[٣] . ارتفاع كعبه ١٣/٣١ متر و طول ١١/٧٩ متر و عرض آن ١٠/٨٥ متر مى‌باشد.