بى‌شك استقرار دين خدا علت غايى جهاد نيست و رابطه جهاد و قبول دين با توجه به آيه (لاٰ إِكْرٰاهَ فِي اَلدِّينِ)‌ نمى‌تواند رابطه علت و معلولى باشد، اما در سايه جهاد و آثار آن چون امنيت، صلح و همزيستى شرايط منطقى رشد و توسعه دين خدا مى‌تواند به وجود آيد و زمينه استقرار آن را مشابه نتيجه و اثر طبيعى جهاد تلقى نمود. به تغيير دقيق‌تر اگر بين جهاد و استقرار دين خدا رابطه علت و معلولى هم وجود داشته باشد اين رابطه در حقيقت يك رابطه غيرمستقيم است و جهاد شرايط و عواملى را به وجود مى‌آورد كه در آن شرايط، زمينه استقرار دين خدا فراهم مى‌گردد.١

مبحث دوم: حفظ حاكميت و سيادت

نخستين عنصر سياسى كه در برخوردهاى خصمانه و تجاوزكارانه مورد خدشه و آسيب قرار مى‌گيرد حاكميت ملى و سيادت و استقلال سياسى است. با خدشه‌دار شدن اين عنصر در مورد يك كشور شرافت و هويت ملتى لكه‌دار مى‌گردد.

يكى از دست‌آوردهاى جهاد حفظ حاكميت و تضمين سيادت و آسيب ناپذير كردن كرامت ملى و استقلال سياسى است، گرچه در نصوص اسلامى، اين ويژگى از اهداف و انگيزه‌هاى جهاد به شمار رفته است و همانطور كه در علل و اهداف جهاد آمده، جهاد به عنوان سنام (نيزه برافراشته) دين معرفى شده است لكن به لحاظ تحليل عينى جهاد مى‌توان گفت كه اين خود از نتايج جهاد است كه حاكميت و سيادت اسلام در سايه جهاد مى‌تواند از هر تعرضى در امان باشد.

در برخى از احاديث جهاد فى سبيل الله، جهاد براى اعلاى كلمة الله تفسير شده است و حفظ سيادت اسلام، امت و كشور اسلامى از مصاديق جهاد فى سبيل الله معرفى شده است. [٢]

[١] . در مورد تفسير آيه: (وَ قٰاتِلُوهُمْ حَتّٰى لاٰ تَكُونَ فِتْنَةٌ‌) رك: تفسير ابن كثير، ج ١ ص ٢٢١، تفسير جامع قرطبى، ج ٢ ص ٣٥٣، تفسير درالمنثور، ج ١ ص ٢٠٥، تفسير روح البيان، ج ٢ ص ٧٦، تفسير تبيان، ج ٢ ص ١٤٧ و تفسير الميزان، ج ٢ ص ٦٢.

[٢] . حديث نبوى: «من قاتل لتكون كلمة الله هى العليا فهو فى سبيل الله» شرح ابن حجر عسقلانى، الجهاد و السير من فتح البارى، ص ٤٦ و صحيح بخارى، ج ٤ ص ٢٤.