فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٥٩ - بخش اول كليات
بويژه در مواردى كه جبهه اسلامى بخواهند مقاصد انساندوستانه واهدف معنوى خود را با يك سلسله اعمال پرجاذبه به نمايش گذارده و دشمن را تحت تاثير معنوى قرار دهند. [١] به هر حال اگر ضرورت مانند حالت مقابله بهمثل ايجاب كند شبيخون به عنوان يك تاكتيك مورد استفاده قرار مىگيرد چنانكه از سيره پيامبر (ص) نقل شده كه: «انه (ص) شنّ الغاره على بنى المصطلق ليلاً» يعنى پيامبر (ص) بر قوم مصطلق شبانه حمله برد و اين حالت بهنابه مقتضاى ضرورت بوده است.
٨. كنارهگيرى از جنگ در اوقات عبادت و نماز هر چند كه جنگ در بحرانيترين حالتش باشد: در سيره جنگى امام على (ع) آمده: كان اذا حصر الحرب يوصى المسلمين بكلمات فيقول: تعاهدوا الصلوة و حفاظوا عليها و اشكثروا منها و تقربوا بها [٢] هنگامى كه جنگ شدت مىيافت به يارانش توصيه مىكرد كه اوقات نماز را بياد بياوريد و مراقب آن باشيد و تا مىتوانيد نماز بگذاريد و با آن تقرب خدا را بجوئيد
قرآن بطور صريح قتال در اشهر حرم را منع نموده و از اين رهگذر به عنوان احترام به زمان مشخصى كه در آن اعمال مقدسى انجام مىگيرد فرصت زمانى نسبتا طولانى مناسبى براى انديشه صلح و همزيستى به وجود آورده است.
گرچه ظاهر «اشهر حرم» در آيات برائت ماههاى معروف: رجب، ذيقعده، ذيحجه و محرم مىباشد كه جنگ در اين ماهها در شريعت اسلام تحريم شده است لكن مراد از «اشهر حرم» در اين آيات چهار ماهى است كه در آيه: (فَسِيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ) به عنوان مهلت براى مشركان از بعد حج سال نهم هجرى مقرر شده بود. زيرا مهلت دادن به اشهر حرم معروف يعنى رجب، ذيقعده، ذيحجه و محرم در آيات برائت كه در روز دهم ذيحجه بر عموم مردم اعلان گرديده به معنى آن است كه چهار ماه مهلت داده نشده است و باقيمانده اشهر حرم از روز دهم ذيحجه فقط مدت پنجاه روز مىباشد و دو ماه و ده روز آن سپرى گشته است برخى از مفسران گفتهاند: اطلاق اشهر حرم به چهار ماه بعد از روز بيستم ذيقعده يعنى ده روز باقيمانده ذيقعده و تمام ذيحجه و محرم و صفر و بيست روز از ربيع الاول مىباشد و محرم بودن اين چهار ماه به لحاظ اينست كه در اين مدت به مشركان
[١] . گواه روش تمهيل، عملكرد سيدالشهداء (ع) در جريان حادثه كربلا است كه منجر به كنارهگيرى تعدادىاز نيروهاى مؤثر دشمن شد.
[٢] . وسائل الشيعه، ج ١١ ص ٧٠ و فروع كافى، ج ١ ص ٣٣٩.