فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٥٨ - بخش اول كليات
اثبات برساند.
[٤] . متاركه جنگ در شب به معنى شروع نكردن جنگ بهنگام شب و نيز خاتمه دادن به جنگ در صورتى كه جنگ از روز به شب كشانده شود.
در اين مورد امام صادق سيره پيامبر اكرم (ص) را چنين بيان مىكند:
«ما بيّت رسول الله (ص) عدواً قطّ ليلاً» [١]
رسول خدا هرگز شب را با دشمن بسر نبرد.
٥. تاخير انداختن جنگ تا زوال ظهر بدين منظور كه چون بهنگام ظهر بسيارى روى به عبادت و رحمت الهى مىآورند و هر چه زمان به شب نزديكتر باشد امكان كمتر شدن مدت جنگ بيشتر مىشود زمينه ترك جنگ و حداقل كوتاه كردن مدت آن فراهم گردد.
امام صادق (ع) در اين مورد سيره امام على (ع) را چنين توصيف كرده است.
«كان اميرالمؤمنين لايقاتل حتى تزول الشمس و يقول: تفتح ابواب السماء و تقبل الرحمه و ينزل النصر و يقول: هو اقرب الى الليل و اجدر ان يقل القتل و يرجع الطالب و يفلت المنهزم» [٢]
اميرالمؤمنين (ع) چنان بود كه همواره از جنگ خوددارى مىكرد تا ظهر شود و مىگفت هنگام ظهر زمان گشوده شدن درهاى آسمان و زمان ريزش رحمت و نزول نصرت الهى است و نيز مىفرمود: ظهر به شب نزديكتر است و از اين نظر مناسبتر است كه كشتار كمتر مىشود و جويندگان باز مىگردند و گريختگان نجات مىيابند.
٦. اجتناب از شبيخون و حملات غافلگيرانه در شب كه در سيره نظامى پيامبر (ص) نقل شده
«كان اذا طرق العدو لم يغو حتى يصبح». [٣]
رسول خدا (ص) چنان بود كه هرگاه به دشمنى مىرسيد بر او شبيخون نمىزد تا صبح شود.
گرچه فقها مفاد اين حديث را حكم استحبابى و غيرالزامى تلقى نمودهاند٤ ولى پيروى از سيره پيامبر (ص) مورد تاكيد قرآن و حديث مىباشد.
٧. تمهيل و فرصت خواستن از دشمن در مواردى كه اصرار دشمن بر ادامه جنگ است
[١] . رك: فروع كافى، ج ١ ص ٣٣٤، شيخ طوسى، تهذيب، ج ٢ ص ٤٨ و وسائل الشيعه، ج ١١ ص ٤٦ باب ١٧ حديث ١، چ اسلاميه.
[٢] . رك: فروع كافى، ج ١ ص ٣٣٥، شيخ طوسى، تهذيب، ج ٦ ص ١٣٨، چ دارالمعارف بيروت، ١٤٠١ ه. ق. و وسائلالشيعه، ج ١١ ص ٤٣، چ اسلاميه.
[٣] . سنن بيهقى، ج ٩ ص ٨٠-٧٩ به نقل از جواهرالكلام، ج ٢١ ص ٨٢.
[٤] . جواهر الكلام، ج ٢١ ص ٨٢.