جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٩ - غزل ٣٦٤ زبان خامه ندارد سر بيان فراق

خواجه در اين غزل و غزل آينده گوشه اى از مصيبات و ناراحتيهاى ايّام و ليالى فراق خود را يادآور شده، مى‌گويد:

محبوبا! زبانِ قلم عاجز از نوشتن و شرح دادن ابتلائات ايّام فراق است، وگر نه گزارشى از آن مى دادم. در جايى مى گويد:

به خيال دوست در ايّام و ليالى فراق دل خوش كرده و با صبر و بردبارى همنشين و هم مركب، و با محنت و اندوه قرين، و با فراق در يك طالع قرار داريم.

كنايه از اينكه: حاصل هجران كشيدنم، به خيل خيالت مبتلا شدن و صبر را پيشه قرار دادن و به محنت و اندوه بسر بردن شده. به گفته خواجه در جايى:

[١]- ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٠٤، ص ١٠٦.