جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٨ - غزل ٣٦١ در وفاى عشق تو مشهور خوبانم چو شمع

اى دوست! جمال تو عالم آراست، و همه موجودات به نور تو و جمالت ظهور دارند: «اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ»[١]: (خدا، نور آسمانها و زمين است.- نيز:

٣٣٠٩

«وبِنُورِ وَجْهِكَ الَّذى أضآءَ لَهُ كُلُّ شَىْ ءٍ يا نُورُ! يا قُدُّوسُ!»

[٢]: ( [از تو مسئلت دارم ...] به نور روى [اسماء و صفات‌] ات كه هر چيزى بدان روشن و نورانى است. اى نور! اى پاك از هر نقص و آلايش!)- امّا من از ديدارت محروم باشم و روزم چون شب باشد؟ با آنكه در عاشقى و عشق به تو يكتا بوده، و هر روز به نابودى مى گرايم، همچون شمع كه هر چه در سوزندگى قويتر باشد، زودتر نقصان يافته و نابود مى شود.

در واقع مى خواهد بگويد: مطلوب من اين است كه هرچه زودتر به مقصود خود برسم، و اين حاصل نمى شود مگر به نابودى و نيستى پيوستن، و آن هم ميسّر نمى‌شود مگر به شدّت يافتن عشقم به تو؛ پس آتش عشقم زياده نما، تا وصالم ميسّر آيد. در جايى مى گويد:

با خود گفتم: بنشينم و در فراق دوست صبر كنم؛ امّا غم عشقش بر من چيره گشت و صبر از من بگرفت، و آتش درونيم (چون شمع كه سر او را مى برند،.

[١]- نور: ٣٥.

[٢] - اقبال الاعمال، ص ٧٠٧.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣٣٤، ص ٢٥٥.