جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١١ - مقدمه نظر خواجه در باره علم و فضيلت

مقدّمه نظر خواجه در باره علم و فضيلت‌

بر هيچ عاقلى پوشيده نيست كه علم و فضيلت، بر جهل و بى‌خردى برترى دارد، خواه آن علم و فضيلت در امور مادّى و دنيوى باشد، و خواه در امور معنوى؛ قرآن شريف مى فرمايد: «قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ، وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ؟ إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ»[١]: (بگو آيا كسانى كه مى دانند با كسانى كه نمى دانند يكسانند؟ تنها خردمندان واقعى [اين مطلب را] به ياد مى آورند.- نيز مى فرمايد: «يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ، وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ»[٢]: (خداوند كسانى از شما را كه ايمان آورده اند و آنان را كه علم و آگاهى عنايت شده درجاتى بالا مى برد.).

و در كلمات على ٧ آمده است:

«ألْعِلْمُ مِصْباحُ الْعَقْلِ.»

[٣]: (دانش، چراغ و روشنگر عقل مى باشد.- نيز مى فرمايد:

«بِالْعِلْمِ تَكُونُ الحَياةُ.»

[٤]: (زندگانى واقعى به علم تحقّق مى يابد.- همچنين:

«بِالْعِلْم يَسْتَقيمُ المُعْوَجُ.»

[٥]: (هر ناراست و كجى به وسيله علم راست مى شود.).

امّا اينكه چه علمى داراى شرافت است، و چه فضيلتى بشر را به عالم انسانيّت ارتقا مى دهد، و خلاصه آنكه: اسلام به چه علمى دعوت نموده و از كدام علم نهى.

[١]- زمر: ٩.

[٢] - مجادله: ١١.

[٣] - غرر و درر موضوعى باب العلم، ص ٢٦٤.

[٤] - غرر و درر موضوعى، باب العلم، ص ٢٦٧.

[٥] - غرر و درر موضوعى، باب العلم، ص ٢٦٧.