جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٢٨ - غزل ٣٧٨ هر نكته اى كه گفتم در وصف آن شمايل

و همچنين در جايى مى گويد:

با آنكه مى دانم محبوبى كه دل به او داده‌ام در كُشتن عُشاقش يكتاست، نمى‌توانم از او چشم بپوشم و نخواهمش؛ زيرا دانسته‌ام كارهايش مرضىّ و پسنديده، و صاحب خصلتهاى نيك مى باشد، و آنچه شايسته عشاق خود مى داند، انجام مى دهد، اگر عاشق خود را مى كُشد، نه بدان خاطر است كه از او خوشش نمى‌آيد، بلكه مى خواهد با اين كشتن و نابود ساختن، حيات ابدى به او ببخشد، بدين سبب است كه به تمام وجود به او دل داده‌ام؛ كه:

٢٦٨٩

«فَقَدِ انْقَطَعَتْ إلَيْكَ هِمَّتى، وَانْصَرَفَتْ نَحْوَكَ رَغْبَتى؛ فَأَنْتَ لا غَيْرُكَ مُرادى ... وَإلى‌ هَواكَ صَبابَتى، وَرِضاكَ بُغْيَتى.»

[٢]: (توجهم از همه بريده و تنها به تو پيوسته، و ميل و رغبتم به سوى تو منصرف گشته، پس تويى مقصودم نه غير تو ... و سوز و حرارت عشقم براى دوستى توست، و خشنوديت تنها مقصودم.) امّا:

كنايه از اينكه، روز اوّلى كه عاشق او گشتم، و قدم در راه سلوك گذاشتم، و خواستم به مقصد اقصاى از خلقت راه يابم؛ كه: «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ»[٣]: (و جنّ و انس را نيافريدم جز براى اينكه مرا بپرستند.)، و بر طريق فطرت.

[١]- ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٥٧، ص ٢٠٦.

[٢] - بحار الأنوار، ج ٩٤، ص ١٤٨.

[٣] - ذاريات: ٥٦.