جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٩٨ - غزل ٣٧٣ اى رخت چون خلد و لعلت سلسبيل

٣٤٢٧

قُلُوبَ المُخْبِتينَ إلَيْكَ والِهَةٌ.»

[١]: (بار خدايا! دلهاى آنان كه همواره متوجّه تواند و تنها به تو آرامش مى يابند، سرگشته و واله توست.) به گفته خواجه در جايى:

محبوبا! آتش عشقى كه بر جان من زدى و شيفته خود ساختى، با ديدارت به سردى‌اش مبدّل كن، همان گونه كه بر خليلت ٧ «بَرْداً وَسَلاماً»[٣] نمودى، تا در ميان شعله‌هاى آن بوده باشم و نسوزم.

كنايه از اينكه: به عشقت سوختى و فانى‌ام ساختى، پس از فنا، بقايم كرامت فرما؛ كه:

٢٦٧٢

«إلهى! وَاجْعَلْنى مِمَّنْ نادَيْتَهُ فَأجابَكَ، وَلا حَظْتَهُ فَصَعِقَ لِجَلالِكَ، فَناجَيْتَهُ سِرّاً وَعَمِلَ لَكَ جَهْراً.»

[٤]: (بار الها! مرا از آنانى قرار ده كه ندايشان كردى و اجابتت نمودند، و نظرشان افكندى و در برابر جلال و عظمتت مدهوش گشتند، سپس در باطن با آنها مناجات كرده و آشكارا و در ظاهر براى تو عمل نمودند.)

محبوبِ مرا رُخسارى بس نيكوست، ولى چه سود كه خواجه را توفيق آنكه باز به ديدارش دست يابد نيست. در جايى مى گويد:

[١]- بحار الانوار، ج ١٠٠، ص ٢٦٤.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٩٦، ص ٢٣٠.

[٣] - اشاره است به آيه شريفه ٦٩ از سوره انبياء كه مى فرمايد:« قُلْنا: يا نارُ، كُونى بَرْداً وَسَلاماً عَلى‌ إِبْراهيمَ.»:( گفتيم: اى آتش، براى حضرت ابراهيم‌[ ع‌] سرد و خنك، و مايه سلامتى و تندرستى او باش.)

[٤] - اقبال الأعمال، ص ٦٨٧.