جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٨٢ - غزل ٣٨٦ برخيز تا طريق تكلف رها كنيم

خوردن از شجره منهيّه گشتند و از نهى ارشادى متابعت نكردند، آنها را بنواخت، و «وَ ناداهُما رَبُّهُما: أَ لَمْ أَنْهَكُما عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ، وَ أَقُلْ لَكُما: إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُما عَدُوٌّ مُبِينٌ؟!»[١]: (و پروردگارشان ندا كرد كه: آيا شما را از اين درخت منع نكرده و نگفتم كه: بدرستى شيطان دشمن آشكار شماست؟!) فرمود.

و چون گفتند: «رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا، وَ إِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنا وَ تَرْحَمْنا، لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ»[٢]: (پروردگارا! ما به خود ستم نموديم. و اگر ما را نيآمرزى و مورد رحمتت قرار ندهى، مسلّماً از زيانكاران خواهيم شد.)، آنان را مورد رحمت واسعه خود قرار داد؛ كه:

«فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِماتٍ، فَتابَ عَلَيْهِ؛ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ»[٣]: (پس آدم كلماتى را از پروردگارش گرفته و آموخت، آنگاه خدا بر او رجوع نموده وتوبه‌اش را پذيرفت، كه او بسيار توبه پذير و مهربان مى باشد.- نيز: «ثُمَّ اجْتَباهُ رَبُّهُ، فَتابَ عَلَيْهِ وَ هَدى‌»[٤]: (سپس پروردگارش او را برگزيده و به او رجوع نموده و توبه‌اش را پذيرفته و هدايتش نمود.).

چگونه مى شود اگر خطايى از من سر زند، عفوش شامل حال منى كه از آدم ريشه دارم، نشود؟! به گفته خواجه در جايى:

چنانچه يار ديرينه ما شبى قدمى در خانه دلمان بگذارد و به ديدارش نايلمان.

[١]- اعراف: ٢٢.

[٢] - اعراف: ٢٣.

[٣] - بقره: ٣٧.

[٤] - طه: ١٢٢.

[٥] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٧٧، ص ٢١٩.