جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٨٥ - غزل ٤١٦ ديشب به سيل اشك ره خواب مى زدم

گفتار اين غزل، به گفتار عاشق دلباخته و به هجران مبتلا گشته اى مى نمايد، كه هر زمان و لحظه اى به خيال دوست، نقشى از او به خاطر آورَد و خود را به آن تسلّى دهد. مى‌گويد:

شب گذشته، با اشك ديدگانم خواب را از خود دور مى ساختم، و به ياد جمال دوست به پايان مى آوردم؛ امّا اين ياد چون نقشى بر آب زدن بود، آرامشى به من نمى‌داد، و تنها به خيال جمالش دل خوش نموده بودم، و آن چون بوسه زدن به مهتاب بود و دسترسى به ماه نبود. در جايى مى گويد:

و يا مى خواهد بگويد: اى دوست! وقت خواب، به مراقبه جمالت نشستم و گريستم، تا تو را در خواب يابم؛ كه:

٢٩١٢

«يا عيسى‌! إبْغِنى عِنْدَ وِسادِكَ، تَجِدْنى.»

[٢]: (اى.

[١]- ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٣٠، ص ١٢٢.

[٢] - روضه كافى، ص ١٣٧.