جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٩٢ - غزل ٣٧٢ اى برده دلم را تو بدان شكل و شمايل

او را توصيفش مى نمايند!).

در جايى مى گويد:

اى دوست! عالم دل و خيال و بشريّتم در هجرانت چنان شده كه گاه در اشتياقت فرياد مى كشم، و گاهى مى خواهم تيرى كه مرا بدان صيد نموده اى از سينه بيرون كنم و دست از دلدادگى‌ام به تو بكشم؛ با اين حال، چگونه مى توانم آه نكشم؟ و چسان مى شود دل از تو بردارم؟ كه:

٢٦٧٥

«إبْتَدَعَ بِقُدْرَتِهِ الخَلْقَ ابْتِداعاً، وَاخْتَرَعَهُمْ عَلى‌ مَشِيّتِهِ اخْتراعاً، ثُمَّ سَلَكَ بِهِمْ طَريقَ إرادَتِهِ، وَبَعَثَهُمْ فى سَبيلِ مَحَبَّتِهِ، لا يَمْلِكُونَ تَأْخيراً عَمّا قَدَّمَهُمْ إِلَيْهِ، وَ لا يَسْتَطيعُونَ تَقَدُّماً إلى‌ ما أَخَّرَهُمْ عَنْهُ.»

[٢] (به قدرت خويش مخلوقات را نو آفريد و بر طبق خواست خود اختراع فرمود، سپس آنها را در راه اراده خويش روان گردانيد و در راه محبتش برانگيخت، به گونه اى كه نمى توانند از آنچه مقدّمشان داشته عقب برگردند، و قادر نيستند به سوى آنچه كه مؤخّرشان داشته پيشى گيرند.)

محبوبا! كى مى توان نزد زُهّاد و عُبّاد و ناصحين، صفات و كمالات و لب لعل حيات بخشت را توصيف نمود؟ اين گفتار دقائق و رقائقى است كه با بى‌خبران نمى‌توان در ميان گذاشت و نبايد بيان نمود.

به گفته خواجه در جايى:

[١]- ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٦٧، ص ١٤٦.

[٢] - صحيفه سجّاديّه( ع)، دعاى ١.