جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٥٩ - غزل ٤١٢ دوستان وقت گل آن به كه به عشرت كوشيم

از گذشت از اين جهان، به ندامت آن مبتلا گرديم و بگوييم: «رَبَّنا! أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ»[١]: (پروردگارا! ما را خارج كن، تا عمل صالحى انجام دهيم غير از آنچه انجام مى داديم.- در جوابمان گويند كه: «أَ وَ لَمْ نُعَمِّرْكُمْ ما يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَنْ تَذَكَّرَ وَ جاءَكُمُ النَّذِيرُ؟!»[٢]: (آيا شما را به اندازه اى كه هركس اهل تذكّر است در آن متذكّر مى‌شود عمر نداديم، و انذار كننده به سراغ شما نيامد؟!) يا مى خواهد بگويد: چون دوست تجلّى فرمود، بايد از آن بهره‌مند شد. در جايى مى گويد:

اين سخن از من نيست، كه از استاد و پير طريقت است، كه مى گويد:

چون ايّام بهره مندى از عنايات دوست فرا رسيد، و در نظر داشت شما را به كرامت خويش مفتخر سازد و به مشاهده‌اش نايل گرداند، بايد چاره جويى ايّام فراق را نمود، و از زهد خشك به مراقبه و اخلاص و صفاى با دوست پرداخت؛ كه: «إِنَّا أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ، فَاعْبُدِ اللَّهَ مُخْلِصاً لَهُ الدِّينَ. أَلا! لِلَّهِ الدِّينُ الْخالِصُ»[٤]: (ما اين كتاب را بحق بر تو نازل نموديم، پس خدا را پرستش كن و دين خود را براى او خالص گردان.

آگاه باشيد! كه دين خالص از آن خداست.- نيز: «وَ ما أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفاءَ»[٥]: (و به آنها دستورى داده نشده بود جز اينكه خدا را بپرستند، در حالى كه.

[١] ( ١، ٢) فاطر: ٣٧.

[٢] ( ١، ٢) فاطر: ٣٧.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣٠٤، ص ٢٣٦.

[٤] - زمر: ٢- ٣.

[٥] - بيّنه: ٥.