تحف العقول ت جعفری - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٣٠٠ - از فرمايشات امام صادق

١٩- رعايت سه نكته موجب شيوائى سخن و بلاغت است: ١- نزديكى به معناى مقصود، ٢- و دورى از سخن زائد، ٣- و فهماندن مطلب زياد با لفظى كوتاه و كم.

٢٠- نجات و خلاصى در رعايت سه نكته است: ١- زبان خود را حفظ نمائى، ٢- خانه‌ات وسيع باشد، ٣- و از خطايت پشيمان شوى.

٢١- جهل و نادانى در سه چيز است: ١- عوض كردن برادران [همكيش‌]، ٢- و بى‌دليل كناره‌گيرى كردن، ٣- و كاوش در امور بى‌حاصل.

٢٢- سه چيز در هر كس كه باشد بزيان او است: ١- مكر، ٢- عهدشكنى، ٣- ستم و زياده روى. و اين موارد با اشاره به فرمايش الهى است كه مى‌فرمايد: وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ‌ يعنى: «و نيرنگ بد جز سازنده آن را فرا نگيرد- فاطر:

٤٣»، و آيه: فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ مَكْرِهِمْ أَنَّا دَمَّرْناهُمْ وَ قَوْمَهُمْ أَجْمَعِينَ‌، يعنى:

«پس بنگر كه سرانجام نيرنگشان چگونه بود، آنان و قومشان را تماما هلاك كرديم- نمل: ٥١»، و خداى جليل و عزيز فرموده: فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّما يَنْكُثُ عَلى‌ نَفْسِهِ‌، يعنى: «پس هر كس كه پيمان بشكند جز اين نيست كه بزيان خود شكسته است- فتح: ١٠»، و فرموده: يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّما بَغْيُكُمْ عَلى‌ أَنْفُسِكُمْ مَتاعَ الْحَياةِ الدُّنْيا، يعنى: «اى مردم، [بدانيد] ستم و سركشى شما تنها بزيان خودتان خواهد بود- يونس: ٢٣».

٢٣- سه چيز مرد را از بدست آوردن امور شريف و بزرگ، يا منزلت عالى باز مى‌دارد: ١- دون همّتى، ٢- و كمى تدبير، ٣- و سستى فكر و عقيده.

٢٤- دور انديشى در سه چيز نهفته است: ١- خدمت به بالادست و ما فوق، ٢- و اطاعت از پدر، ٣- و فروتنى در مقابل كسى كه بر تو ولايت دارد.

٢٥- سه چيز شايسته معاشرت و انس ميباشد: ١- همسر موافق، ٢- فرزند خوش رفتار، ٣- و دوست باصفا.

٢٦- كسى كه از سه چيز بهرمند گشته به ثروتى عظيم رسيده: قناعت نمودن بدان چه داده شده، و نوميدى از مال مردم، و ترك هر چيز ما زاد بر نياز و حاجت.

٢٧- فرد بخشنده را تنها با داشتن سه رفتار بخشنده و جواد گويند: ١- چه در حال رفاه و چه در حال سختى بخشنده باشد، ٢- آنكه به فرد مستحقّ ببخشد، ٣- و اين نكته را دريابد كه شكر دريافت شده براى او از آنچه بخشيده بيشتر است.

٢٨- مرد را در سه مورد هيچ عذر و بهانه‌اى نيست: ١- مشورت با فرد