مستلزم جبر است باشد؛ نه تنها خدا را ستمكار دانسته بلكه او را منسوب به بيداد و تجاوز داشته است، زيرا مجازات را بر كسى واجب كرده كه مجبور [به معصيت‌] شده، و هر كس كه پندارد خداوند بندگان را وادار به گناه نموده- بنا به قياس عقيده خودش- همو نيز كيفر و مجازات را از ايشان باز مى‌دارد. و هر كس معتقد باشد كه خداوند عذاب را از گناهكاران دفع داشته و باز مى‌دارد، بى‌شكّ خداى را در تهديدش دروغگو شمرده، آنجا كه فرموده: بَلى‌ مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَ أَحاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ‌: «آرى هر كس كه كار بدى كند و گناهش او را فراگيرد آنان دوزخيانند و در آن جاودانند- بقره: ٨١»، و اين آيه:

إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى‌ ظُلْماً إِنَّما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراً وَ سَيَصْلَوْنَ سَعِيراً:

«همانا كسانى كه از روى ستم مالهاى يتيمان را مى‌خورند جز اين نيست كه در شكمهاشان آتشى فرو مى‌برند و بزودى به آتش افروخته دوزخ درآيند- نساء: ١٠»، و اين آيه: إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِنا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ ناراً كُلَّما نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْناهُمْ جُلُوداً غَيْرَها لِيَذُوقُوا الْعَذابَ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَزِيزاً حَكِيماً: «كسانى كه به آيات ما كافر شدند بزودى آنان را به [چنان‌] آتشى درآوريم كه هر گاه پوستشان پخته شود و بسوزد آنان را پوستهاى ديگرى جايگزين سازيم تا عذاب را بچشند، زيرا خدا؛ تواناى بى‌همتا و داناى استوار كار است- نساء: ٥٦»، همراه با آيات بسيار ديگر در اين موضوع، بنا بر اين هر كس كه تهديد خداى را دروغ شمارد در اين تكذيبش آيه‌اى از قرآن را كافر گشته، و از زمره كسانى است كه خدا در باره‌اشان فرموده: أَ فَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتابِ وَ تَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ فَما جَزاءُ مَنْ يَفْعَلُ ذلِكَ مِنْكُمْ إِلَّا خِزْيٌ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يُرَدُّونَ إِلى‌ أَشَدِّ الْعَذابِ وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ‌: «آيا به برخى از كتاب ايمان مى‌آوريد و به برخى ديگر كافر مى‌شويد؟ پس سزاى كسى از شما كه چنين كند جز رسوائى و خوارى در دنيا نيست، و روز رستاخيز به سختترين عذاب برده شوند، و خدا از آنچه مى‌كنيد غافل نيست- بقره: ٨٥»، بلكه مى‌گوئيم و معتقديم كه: بى‌شكّ خداى جليل و عزيز بندگان را بر اساس اعمالشان پاداش دهد، و بر كار بدشان- بنابه قدرتى كه بديشان داده- عقوبت نمايد، و بر اساس همان قدرت به آنان امر و نهى كرده، و كتاب او نيز گوياى آن است كه فرمود: مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلا يُجْزى‌ إِلَّا مِثْلَها وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ‌: «هر كس كه كار نيكى آورد ده برابر آن پاداش دارد، و هر كس كه كار بدى آورد جز همانند آن كيفر نبيند، و