تحف العقول ت جعفری - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٣٨٧ - سخنانى كوتاه از امام كاظم

را براى دنيايش ترك گويد».

١٩- در دين خدا انديشه و تفكّر كنيد، زيرا فهم دين كليد بينش و كمال عبادت است، و نيز موجب صعود به درجات رفيع، و نيل به مراتب عالى دين و دنيا است. و برترى فرد دين فهم و فقيه بر فرد عابد همچون برترى خورشيد بر ستارگان است، و هر كس در دين خود انديشه نكند خداوند از هيچ عمل او راضى نگردد.

٢٠- به على بن يقطين فرمود: كفّاره و جبران خدمت به سلطان، احسان به برادران است.

٢١- هر وقت و هر زمان كه مردم مرتكب گناهانى تازه و بى‌سابقه شوند، خداوند نيز آنان را مبتلا به بلاهاى تازه‌اى سازد كه نه مى‌پنداشتند و نه فكرش را مى‌كردند.

٢٢- هر گاه زمامدارى دادگر باشد هم ثواب برد و هم شكرش بر تو لازم آيد، و چون بيدادگر باشد؛ گناه بر او باشد و تو را صبر بايد.

٢٣- ابو حنيفه‌[١] گويد: در روزگار أبو عبد اللَّه صادق ٧ به سفر حجّ رفتم، چون به مدينه رسيدم رهسپار منزل آن حضرت شده و درب خانه منتظر اجازه ورود او شدم كه ناگاه كودكى نوپا بيرون آمد، گفتم: اى پسر، فرد غريبى كه به شهرتان آمده كجا قضاى حاجت كند؟ گفت: صبر نما، سپس در حالى كه به ديوار تكيه داد و نشست گفت: از كنار نهرها، و محلّ ريزش ميوه درختان، و گرداگرد و اطراف مساجد، و وسط جادّه پرهيز كن، و پشت ديوارى پنهان شو، و جامه‌ات را بالا بزن، و نه رو به قبله باش و نه پشت بدان، و ديگر هر جا كه خواستى قضاى حاجت كن. [ابو حنيفه گويد:] از مطالبى كه از كودكى نوپا شنيدم شگفت زده شده و بدو گفتم: نامت چيست؟ گفت: موسى بن جعفر بن محمّد بن علىّ بن الحسين بن علىّ بن ابى طالب، از او پرسيدم: اى پسر گناه از چه كسى صادر مى‌شود؟ فرمود: ارتكاب گناهان از سه حال خارج نيست: يا از خداوند سر مى‌زند

[١] او نعمان بن ثابت پيشواى يكى از مذاهب چهارگانه اهل سنّت است، به سال ٨٠ هجرى در كوفته تولّد يافته و به سال ١٥٠ هجرى درگذشت. او را نخستين فرد قياسگر در اسلام خوانند، و رسم او چنين بود كه هر گاه براى فتوائى هيچ نصّى از كتاب و سنّت نمى‌يافت متوسّل به رأى و قياس مى‌گشت.