وَ لا يَهْتَدُونَ‌: «و چون به آنان (مشركان) گفته شود كه از آنچه خدا فرو فرستاده پيروى كنيد، گويند: بلكه از آنچه پدران خويش را بر آن يافته‌ايم پيروى مى‌كنيم؛ آيا [از آنان پيروى مى‌كنند] هر چند كه پدرانشان چيزى نمى‌فهميدند و راه يافته نبودند؟!- بقره: ١٧٠»، و باز فرمود: إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِينَ لا يَعْقِلُونَ‌: «همانا بدترين جنبندگان به نزد خداوند، كران و گنگانند كه خرد را به كار نمى‌بندند- انفال: ٢٢» و باز فرموده: وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ‌: «و اگر از آنان بپرسى: چه كسى آسمانها و زمين را بيافريد؟ هر آينه گويند: خدا، بگو: سپاس و ستايش خداى راست، بلكه بيشترشان نمى‌دانند!- لقمان: ٢٥».

سپس سرزنش و ذمّ خود را متوجّه اكثريّت و جمعيت بسيار نموده، آنجا كه فرموده: وَ إِنْ تُطِعْ أَكْثَرَ مَنْ فِي الْأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ‌: «و اگر بيشتر مردم زمين را فرمان برى تو را از راه خدا گمراه خواهند كرد- انعام: ١١٦»، و باز فرموده: وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ‌: «ولى بيشترينشان نمى‌دانند- انعام: ٣٧»، و اكثريّت ايشان بى‌شعورند.

اى هشام سپس به ستودن كم و اندك پرداخته، آنجا كه فرموده: وَ قَلِيلٌ مِنْ عِبادِيَ الشَّكُورُ: «و اندكى از بندگانم سپاسگزار دائمند- سبأ: ١٣»، و باز فرموده:

وَ قَلِيلٌ ما هُمْ‌: «و ايشان اندكند- ص: ٢٤»، و باز فرموده: وَ ما آمَنَ مَعَهُ إِلَّا قَلِيلٌ‌: «و جز اندكى با او ايمان نياوردند- هود: ٤٠».

اى هشام، سپس [خداوند] از خردمندان به نيكوترين وجه ياد نموده و به بهترين زيور آراسته، آنجا كه فرموده: يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً وَ ما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبابِ‌: «به هر كس كه خواهد حكمت را ارزانى ميدارد، و هر كس را كه حكمت دهند براستى كه او را نيكيهاى بسيار داده‌اند، و جز خردمندان توجّه نكنند و پند نگيرند- بقره: ٢٦٩».

اى هشام براستى خدا مى‌فرمايد: إِنَّ فِي ذلِكَ لَذِكْرى‌ لِمَنْ كانَ لَهُ قَلْبٌ‌- ق: ٣٦»:

«هر آينه در اين [سخن گفته شده‌] يادآورى و تذكّرى است براى آنكه او را دل باشد» يعنى: او را عقل باشد، و نيز فرموده: وَ لَقَدْ آتَيْنا لُقْمانَ الْحِكْمَةَ: «و هر آينه لقمان را حكمت داديم- لقمان: ١١» يعنى: بدو فهم و عقل داديم.

اى هشام، لقمان به پسرش گفت: «تسليم حقّ باش و حقّ را گردن بنه تا عاقلترين مردم باشى، پسر عزيزم! همان سراى دنيا دريائى است ژرف و عميق كه‌