تحف العقول ت جعفری - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٢٦ - فرازى از سخنان حكيمانه پيامبر اسلام صلى الله عليه و اله و سلم

مخلص، و زاهد، و نيكوكار، و پرهيزگار را بيان فرمائيد؟ و نيز نشان متكلّف، و ستمكار و رياكار، و منافق، و حسود، و اسرافكار، و غافل، و خائن، و تنبل و دروغگو، و همچنين نشان فاسق چيست؟ رسول خدا ٦ فرمود: نشان صادق چهار چيز است: راستگوئى، ايمان داشتن به نويد و بيم الهى، به پيمان خويش وفا كند، و از خيانت پرهيز و دورى گزيند.

و امّا نشان مؤمن: آنكه مهربانى كند، و بفهمد، و حيا كند.

نشان صابر چهار چيز است: شكيبائى بر ناملايمات، تصميم به كارهاى خوب، فروتنى، بردبارى.

توبه كار را چهار نشان است: اخلاص در عمل، دورى از باطل، هميشه با حقّ بودن، و شوق بر كار خير.

و نشان شاكر و سپاسگزار چهار چيز است: شكر در برابر نعمتها، و پايدارى در گرفتارى، قناعت به قسمت الهى، ستايش و تعظيم نكردن از غير خدا.

نشان خاشع چهار چيز است: ترس از خدا در نهان و آشكار، انجام كارهاى نيك، انديشه حساب روز رستاخيز، و راز و نياز با خدا.

و نشان صالح چهار چيز است: دلش را پاك سازد، و كردارش را إصلاح نمايد، و كسب و درآمدش را درست كند، و تمامى أعمالش را صحيح انجام دهد.

و ناصح چهار نشان دارد: به حقّ دادگرى كند، حقّ را از جانب خويش ادا نمايد، آنچه بر خود مى‌پسندد براى ديگران نيز بپسندد، و به حقّ هيچ كس تجاوز نكند.

و اهل يقين را شش نشان است: به وجود پروردگار از روى حقيقت يقين داشته و بدو ايمان آورد، و محقّق بودن مرگ را باور داشته و از آن بترسد، و مطمئن باشد كه قيامت حقّ است سپس از رسوائى خود در آن روز پروا كند، و يقين داشته باشد كه بهشت حقّ است و بدان اميدوار بوده، و مرغ جانش به سوى آن پرواز كند. و همچنين به دوزخ و عذاب يقين داشته و براى رهائى از آن تلاش كند، و به حقيقت سؤال و جواب روز رستاخيز باور داشته آنگاه به حساب كردار خود برسد.