معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٥ - سخنرانى آيتالله سبحانى در نكوداشت استاد معرفت
شيمى نوشتهاند. مسلماً كتابهاى درسى به لسان فارسى مبين است، كسى شك ندارد، در عين حال به معلم احتياج دارد تا اين معادله را حل كند، اين فرمولها را بيان و حقايق را روشن كند. بنابراين پيغمبر اكرم اولين مفسر قرآن در ميان مسلمين و فرق مسلمين است، بعد از پيغمبر اكرم، نوبت به كسانى مىرسد كه قرآن آنها را به عنوان مفسر معرفى مىكند. آن گروه در آيه مباركه آمده است.
ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنا مِنْ عِبادِنا فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ مِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَيْراتِ بِإِذْنِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَضْلُ الْكَبِيرُ.[١]
اين «كتاب» تورات نيست و من تعجب مىكنم كه برخى از مفسرين احتمال مىدهند كه اين كتاب تورات باشد. اگر سياق را در نظر بگيريم، ماقبل اين آيه، راجع به قرآن مجيد است، چگونه مىتوانيم اين آيه را مربوط به تورات بدانيم؟
در آيه ماقبل يعنى آيه:
وَ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ مِنَ الْكِتابِ هُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ إِنَّ اللَّهَ بِعِبادِهِ لَخَبِيرٌ بَصِيرٌ.[٢]
من بيانيه است يعنى قرآن مجيد، البته قرآن مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ است. بعداً مىفرمايد:
ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنا مِنْ عِبادِنا
كتاب را ما چه كرديم. برگزيديم در اختيار بندگان برگزيده نهاديم.
سؤال مىشود كه چرا در اختيار بندگان برگزيده نهاد نه در اختيار همه؟
مىفرمايد: چون همه سه قسم هستند، فَمِنْهُمْ ظَالِمٌ تندرو وَمِنْهُم مُّقْتَصِدٌ، ميانهرو وَ مِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَيْراتِ السابقون السابقون است، چون سه دستهاند، اين حقايق قرآن را در اختيار كسانى قرار داديم كه آنها را برگزيديم، اصْطَفَيْنَا، اصطفاء در قرآن، برگزيدن است، مقام شامخ دادن است، كما اينكه درباره مريم و مسيح اصطفاء آمده است.
مرحله دوم تفسير قرآن اين عبادنا است، نه همه برگزيدگان، ما بخواهيم رفع حجاب از اين آيه كنيم، بايد در كنارش حديث ثقلين را بياوريم. حديث
[١] . فاطر، آيه ٣٢.
[٢] . فاطر، آيه ٣١.