معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٩٨ - فقاهت و قرآنپژوهى

تغنوا بالقرآن، فمن لم يتغن بالقرآن فليس منا

=آهنگ موسيقى قرآن را رعايت كنيد و هر كس رعايت نكرد از ما نيست.[١]

آنگاه استاد به مناسبت موضوع به بحث موسيقى از ديدگاه فقاهت مى‌پردازد و مطلب را با اين سخن آغاز مى‌كند:

آيا موسيقى ذاتاً حرام است؟ تا براى تجويز آن در موارد استثنايى (تلاوت قرآن، حدى، جشن‌هاى عروسى و ...) به دنبال مجوز خاص بوده باشيم يا اساساً حرام نمى‌باشد؟ مگر آن كه با عنوان «لهو»، «باطل» كه از عوامل انحرافى باشند توأم گردد.[٢]

آنگاه استاد معرفت با ذكر ادله موجود در متون و نصوص اسلامى درباره دو نظر ياد شده و بررسى آنها، نظر خود را اين گونه اعلام مى‌كند:

در هيچ يك از جواب‌ها [ى صادره از سوى ائمه (ع)] به‌طور مطلق، حكم به حرمت «غنا» نشده، جز آنكه با انطباق با ديگر عناوين محرمه آن را حرام دانسته‌اند. مثلًا اگر به صراحت گفته مى‌شد: آرى موسيقى حرام است، حرمت ذاتى آن مسلم بود، ولى به‌طور ديگر فرموده‌اند و در جواب پرسش «آيا غنا حرام است؟» گفته‌اند: «آيا نمى‌دانى كه خداوند، لهو را بيهوده و باطل شمرده» لذا اين‌گونه جواب، اشعار به آن دارد كه فقط تحت اين عنوان حرام خواهد بود لاغير.

و اين كه خواسته باشند «اعمال تعبد» كنند و بگويند: غنا با آن كه لهو يا لغو يا باطل نيست ولى ما آن را باطل مى‌گيريم، كاملًا خلاف ظاهر و بر خلاف قواعد اصول و فن محاوره است.[٣]

آنگاه پس از ذكر مؤيداتى از احاديث، نتيجه‌گيرى مى‌كند و مى‌نويسد:

نتيجه اين كه: موسيقى اگر وسيله‌اى براى آموزش معارف عاليه و يا آشنا كردن مردم به اخلاق اسلامى باشد، نه لهو است و نه لغو ونه باطل، لذا استعمال آهنگ در تلاوت قرآن مورد استثنايى به شمار نمى‌رود، بلكه‌

اصالتاً مشمول عنوان حرام نيست.[٤]

[١] . همان، ص ١٩١.

[٢] . كيهان انديشه، ش ٢٨، ص ٦٥.

[٣] . همان، ص ٦٧.

[٤] . همان، ص ٦٨.