معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٩٠ - مقدمه

بينات: برخى تعدد قرائات و اختلاف آن را دليلى بر تحريف قرآن مى‌دانند و در مباحث علوم قرآنى خواستار بررسى قرائات مختلف و استناد به آن‌ها در حكم هستند، اما در عصر حاضر پديده‌اى پيش آمد و شخصى بى‌سواد به نام‌ كربلايى كاظم‌ به صورت ناگهانى قرآن را به شيوه‌اى كاملًا مسلط از حفظ قرائت كرد. اين پديده چه قدر در علوم قرآنى و پاسخ به اين نوع شبهات حجيت دارد؟

استاد: از نظر فقهى چون سلسله كار بر روى برهان است، اين مسأله حجيت ندارد. اما اين اتفاق كاملًا عادى و ثابت شده است. زيرا امكان دارد برخى افكار از ارواح عاليه منتقل شود. تغيير كلمات قرآن هم دروغ است. ايشان را اهل فن آزمودند و قرائتش هم عين همين قرائت حفص بود.

بينات: شما اعجاز قرآن را در چه مى‌دانيد؟

استاد: انافة اللفظ و فخامة المعنى‌ اعجاز قرآن را تشكيل مى‌دهد. اناقه يعنى لفظ شيك و زيبا كه همراه با معناى بسيار متعالى باشد (فخامة المعنى‌). لذا سيد مرتضى‌ به كسانى كه منحصراً فصاحت و بلاغت را اعجاز قرآن مى‌دانند اشكال مى‌كند و مى‌گويد: ما در كلام عرب، عبارات فصيح و بليغ زيادى داريم، پس تنها فصاحت و بلاغت نمى‌تواند نشانه اعجاز قرآن باشد تا به آن تحدّى شود. مثلًا فنون بديعى كه‌ فردوسى‌ و حافظ اعمال كرده‌اند، خارق‌العاده است. مثل اين شعر:

او از فن لفّ و نشر مرتب، چهار بار در اين دو بيت استفاده كرده است. اين در عالم ادب غوغا است و نظير ندارد، اما از نظر محتوا، لاف و گزاف است و رسالتى ندارد. در حالى كه قرآن در عين اعمال فن، محتوا و پيام بالايى ارائه مى‌دهد. يكى از اين فنون، مجاز در قرآن است كه عدّه‌اى منكر آنند و عده‌اى موافق. بعضى مى‌گويند اگر مجاز را بپذيريم، لازم مى‌آيد صفات خدا غير واقعى باشد، بعضى هم اصلًا مجاز در لغت را قبول ندارند؛ چه رسد به‌