معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤١٩ - ٣ التمهيد فى علوم القرآن

ج اول: ٤٩١ ص، ج دوم، ٤١٤ ص، ج سوم، ٤٦٥ ص، چ چهارم، ٣٢٢

ص، ج پنجم، ٧٣٠ ص، ج ششم، ٤١٣ ص، وزيرى، شوميز.

جلد اول‌

نويسنده در مقدمه نسبتاً مفصل (١٥ صفحه) ضمن تأكيد بر ضرورت تدريس علوم قرآن، به تفصيل از آخر قرن اول تا قرن چهارده آثارى را كه پيرامون علوم مختلف قرآنى نوشته شده‌اند، معرفى مى‌كند. وى به انگيزه خود از پرداختن به مباحث علوم قرآنى مى‌پردازد و دليل آن را خالى بودن كتابخانه‌هاى شيعى از آثار علوم قرآنى در عصر حاضر مى‌داند و يادآور مى‌شود كه در گذشته، شيعه از پيشتازان اين عرصه‌ها بود.[١]

فصل اول: الوحى و القرآن‌

نويسنده در اين فصل چهار بخش را سامان داده است:

١. ظاهرة الوحى (الوحى فى اللغة، الوحى فى القرآن، الوحى الرسالى).

٢. وقفة عند مسالة الوحى (جانب روحانية الانسان، براهين فلسفية لاثبات النفس، ادلةحديثة على وجود الروح، فذلكة البحث، الوحى عند فلاسفة العرب)

٣. انحاء الوحى الرسالى (الرويا الصادقة، نزول جبرئيل، الوحى المباشرى)

٤. موقف النبى من الوحى (النبوة مقرونة بدلائل نيرة، قصه ورقة بن نوفل، الوحى لا يحتمل التباساً، اسطورة الغرانيق، نقد الحديث سنداً، مدلولًا ...).

در بخش اول‌، وحى در لغت را اعلام سريع و خفى مى‌داند. او معتقد است قرآن وحى را در چهار معنا (لغوى، تركيز غريزى طبيعى، الهام نفس، وحى رسالى) به كار برده است و مى‌گويد: وحى رسالى بيش از هفتاد جا به كار رفته است.

در بخش دوم‌، توضيح مى‌دهد كه وحى رسالى «اتصال روحى به ماوراى ماده است، براى پيامبران به انگيزه رسالت حاصل مى‌شود، لذا رسالت خدا را با امانت و اخلاص به مردم مى‌رسانند». اما معتقد است چگونگى اين اتصال‌

[١] . در مورد انگيزه وى براى تأليف اين اثر ر. ك: به، علوم قرآنى، آيت‌الله معرفت، ص ٩، بينات، ش ٤٤، صص ١٥، ٥٢ و ٧٥؛ آفتاب معرفت، ص ١١.