معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤١٤ - انگيزه نگارش و ترجمه

داناترين آنان به معانى قرآن معرفى مى‌كند و آنگاه اندكى درباره‌ عبدالله بن مسعود و ابى بن كعب‌ سخن مى‌گويد و به تفصيل به‌ عبدالله‌ به‌ عباس‌ (گستره تفسيرى، روش تفسير و ...) مى‌پردازد. در بخش ديگر پيرامون ارزش تفسير صحابى مى‌گويد در اعتبار حديث صحابه دو شرط بايد مراعات شود:

١. صحت سند ٢. بلند پايه بودن مقام صحابى.[١]

در مورد احاديث منقول از صحابه مى‌گويد تا به پيامبر منسوب نكرده باشند، حكم حديث موقوف را دارد و مطالب رسيده از صحابه و تابعان حجت شرعى لازم‌الاتباع نيست.[٢]

در پايان اين فصل پنج ويژگى براى مقايسه صحابه ذكر مى‌شود. ١. سادگى ٢. سلامت از جدل و اختلاف ٣. پيراستگى از تفسير به رأى ٤. پاك بودن از اساطير ٥. قاطعيت و خالى بودن از شك و ترديد.

فصل ششم‌

اين فصل به «تفسير در عصر تابعان» مى‌پردازد. در آغاز پنج مدرسه تفسيرى (مكه، مدينه، كوفه، بصره و شام را معرفى مى‌كند و آنگاه به معرفى سى نفر از تابعان مى‌پردازد.

وى از برخى تابعان مانند عكرمه‌ و حسن بصرى‌ كه در كتب رجال شيعه تضعيف شده‌اند، دفاع مى‌كند.

فصل هفتم‌

عنوان اين فصل «مفسران نامى پس از تابعان» است. در اين فصل به اجمال پيرامون مشهورترين آن‌ها (٣١ نفر) سخن رانده شده است. ضحاك‌، شهر بن حوشب‌، سدِّى كبير، ابن ابى نجيح‌، واصل بن عطا، عطاء خراسانى‌، ابونضر كلبى‌، ابو حمزه ثمالى‌، شِبل بن عباد، ابن جريح‌ و ...

از ويژگى‌هاى‌ تفسير و مفسران، تجديد نظرهاى مؤلف است. در اين فصل هم به خلاف متون عربى كه‌ ابن جريح‌ را از جمله قطب‌هاى گسترش روايات‌

[١] . همان، ص ٢٧٨.

[٢] . همان، ص ٢٨٤.