معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٦١ - انتقاد

نقل و قول برخى از محققان آنان بر عدم صحت ادعاى عدالت همه صحابه تأكيد ورزيده‌اند.[١]

از بيانات گذشته معلوم شد كه استاد معرفت در مقام اثبات عدالت همه صحابه نبوده‌اند. مناسب است نظريات ايشان در ديگر مكتوبات وى بررسى شود. مثلًا او در مورد مدرسه قرآنى‌ ابوموسى اشعرى‌ كه در بصره داير كرده بود، بعد از بيان اين‌كه تابعان او معمولًا در خط خلاف ولايت قرار داشتند، مى‌نويسد:

لا تلد الحية الا الحية.[٢] مارجز مارنزايد.

وى همچنين به انحرافات گسترده‌ معاويه‌ و دستگاه بنى‌اميه در جعل احاديث اشاره و تصريح مى‌كند كه او گروهى از صحابه و تابعان را استخدام كرد تا روايات زشتى را عليه حضرت‌ على‌ (ع) وضع كنند؛ از جمله اين افراد، ابوهريره‌، عمرو بن عاص‌، مغيرة بن شعبه‌ و از تابعان‌ عروة بن زبير بودند.[٣]

او همچنين برخى از صحابه را سردمداران نقل روايات اسرائيلى شمرده‌اند؛ نظير عبدالله بن سلام‌، عبدالله بن عمرو بن عاص‌ و ابوهريره‌.[٤]

بنابراين ديدگاه ايشان نه عدالت همه صحابه و نه عصمت آنان است.

استاد معرفت در جزوه صحابه از منظر اهل‌بيت بر ابن حجر انتقاد كرده و او را به دليل تعريف گسترده و بى‌ضابطه از صحابه، اين‌گونه مورد انتقاد قرار داده‌اند:

اين تعريف تو شامل حتى رهگذرى كه احياناً پيامبر را مشاهده كرده، سخنانى از وى شنيده و به وى ايمان آورده باشد و راه خود را گرفته و ديگر خدمت آن حضرت نرسيده باشد مى‌گردد. همچنين شامل كسانى مى‌شود كه در محضر پيامبر بودند، ولى رفتار و كردار آنان برخلاف سنت و شريعت بود و شايد هم در دل، بذر نفاق و حقه بر اسلام را

[١] . ر. ك: ملاحظات عابرة على منهج الشيخ محمدهادى معرفة، فى التفسير الاثرى الجامع، سيد محمدحسين قزوينى، صص ١٩- ١٨.

[٢] . ر. ك: التفسير و المفسرون، ج ١، صص ٣١٩- ٣١٨.

[٣] . التفسير و المفسرون، ج ٢، ص ٣٤.

[٤] . همان، ص ٤٤.