معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٥٠ - تعريف صحابى در نگاه استاد معرفت
وامدارى دانش رسالت، بلكه تأثير اين دانش را در شخصيت آنان شرط مىكند؛ به گونهاى كه شخصيت پيامبر اكرم (ص) در آنان انعكاس كاملى يافته باشد. وى در توضيح بيشتر خلق و خوىهاى اكتسابى اين گروه به چند آيه از قرآن استناد مىكنند:
الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ فِي ساعَةِ الْعُسْرَةِ.[١]
أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ تَراهُمْ رُكَّعاً سُجَّداً يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَ رِضْواناً سِيماهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ.[٢]
وَ أُوذُوا فِي سَبِيلِي وَ قاتَلُوا وَ قُتِلُوا.[٣]
فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ وَ عَزَّرُوهُ وَ نَصَرُوهُ وَ اتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ.[٤]
وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا وَ الصَّابِرِينَ فِي الْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ حِينَ الْبَأْسِ أُولئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ.[٥]
و از اين قبيل آيات، كه موضع صحابى بودن را سنگين و پربار معرفى مىكند.
بنابراين آيات صفات و ويژگى صحابى مورد تعريف استاد معرفت كسانىاند كه در هنگام سختىها، تابع پيغمبرند؛ شدت عمل هميشگى به كفر و رحمت دايمى نسبت مؤمنان دارند و اينگونه نيست كه بر سر حكومت، تكالب دنيا، رياستها و ... با خودىها به نزاع بپردازند؛ اهل بندگى خدا در ركوع و سجود دايم و داراى انگيزههاى بالاى الهىاند، سيماى بندگى خدا در چهره آنان نمايان است؛ اذيت و آزارها را در راه خدا به جان خريده و در راه
[١] . توبه، آيه ١١٧.« ...( مهاجرين و انصارى) كه از او( پيامبر) در هنگام سختى پيروى كردند.»
[٢] . فتح، آيه ٢٩.« پيروان محمد( ص) كسانىاند كه بر كافران سختگير و با خودشان مهربانند؛ آنان را راكع و ساجد بينى كه در طلب بخشش و خشنودى خداوندند؛ نشانه آنان در چهرههايشان از اثر سجود[ آشكار] است».
[٣] . آل عمران، آيه ١٩٥.« و آنان كه در راه من اذيت شدند و كشتند و كشته شدند.»
[٤] . اعراف، آيه ١٥٧.« پس كسانى كه به او ايمان آورده و او را گرامى داشته و يارى كردهاند و از نورى كه همراه او نازل شده پيروى مىكنند، اينانند كه ستگارند.»
[٥] . بقره، آيه ١٧٧.« ... و وفاكنندگان به پيمانشان چون پيمان بندند و شكيبايان به هنگام تنگدستى و ناخوشى و هنگامه كارزار، اينان صادقانند و هم اينان پرهيزگارانند».