معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٧٨ - چكيده

اهل‌بيت (ع) وارد شده‌اند؛ اخبار و آثارى كه از جاعلان حديث در كتاب‌ها باقى مانده و با اصول و مسلّمات كتاب و سنت سازگار نيست.

استاد فرزانه در تحليل و توزين اين روايات نيز نقدى عالمانه ارائه داده‌اند. به گونه‌اى كه بى‌اساس بودن آن‌ها را بر هر انسان بى‌غرضى آشكار ساخته‌اند و به‌ويژه در حوزه فقه، تحقيقات گسترده و شايان توجهى در اين زمينه انجام دادند. ولى در حوزه تفسير تاكنون كار جامع و درخورى صورت نپذيرفته است.

آيت‌الله معرفت در اقدامى بديع و سترگ به اين كار اقدام كرد و در كشف روايات تفسيرى و طبقه‌بندى آن‌ها با عرضه روايات بر كتاب و سنت قويمه به جداسازى، تمحيص و تنقيح آن‌ها پرداخت.

ايشان هفت سال از عمر با بركت خودش را به اين كار اختصاص داد و تا آخر سوره بقره را در شش جلد به پايان رساند.

استاد، آنجا كه پاى يكى از مبانى اعتقادى شيعه به ميان مى‌آمد، با تمام تجربه علمى و قلمى به دفاع از آن بر مى‌خاست و روايات را از جهات گوناگون مورد نقد و بررسى قرار مى‌داد.

واژگان كليدى: كتاب، حديث، سنت، عرضه، نقد.

از ديرباز موضوع تنقيح روايات با روش عرضه بر كتاب (قرآن)، در مسائل گوناگون فقهى مورد توجه فقهاى اسلام قرار داشت.

آنان هنگامى كه در مسأله‌اى با رواياتى مواجه مى‌شدند كه به نظر آنان، چندان با مذاق شارع مقدس سازگار نبود و يا زمانى كه به روايات متعارض برخورد مى‌كردند كه لازم مى‌ديدند براى برون رفت از آن، چاره‌اى انديشند، بر اساس آموزه‌هاى به يادگار مانده از پيامبر اكرم (ص) و اهل‌بيت اطهارش با روش عرضه روايات بر كتاب و اخذ به موافق آن، به حل آن عريصه اقدام مى‌كردند. يعنى با معيار محكمات قرآن و سنّت، وزن هر گروه از روايات را تعيين، احاديث صحيح از سقيم را طبقه‌بندى كرده، مرزهاى آنان را از يكديگر تفكيك مى‌ساختند.

از اين رو، جداسازى روايات صحيح از سقيم با روش عرضه بر كتاب در