معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٧٩ - چكيده

فقه بيش از ساير رشته‌هاى دينى، مورد استفاده قرار گرفت، به گونه‌اى كه اگر زادگاه و قرارگاه اصلى اين روش را فقه بدانيم، بيراهه نرفته‌ايم.

پيشتازى فقهاى اسلام در نقد و بررسى عالمانه روايات فقهى و عرضه آن‌ها بر كتاب، امرى ستودنى و در خور تقدير است. كارى كه در حوزه تفسير، كمتر مى‌توان از اين كار سترگ نشانه‌اى به دست آورد.

عدم استفاده بهينه از اين روش توسط مفسران- جز در مواردى خاص- موجب شد تا حدود زيادى، روايات تفسيرى تا به امروز تقريباً بدون تحليل و بررسى در خور در كتاب‌هاى تفسيرى باقى بماند و كار شايسته‌اى جهت طبقه‌بندى و كشف روايات صحيح از سقيم صورت نپذيرد.

خوشبختانه در اين اواخر، آيت‌الله معرفت- رضوان الله تعالى عليه- در اقدامى مبارك با پشتوانه عظيمى از اندوخته‌هاى علمى و پژوهش‌هاى قرآنى، با قلمى استوار و منطقى محكم براى نخستين بار در دنياى اسلام، در سطحى بسيار گسترده و وسيع كه تمام روايات سه قرن نخست اسلام را در بر مى‌گيرد، به اين امر مهم و حياتى مبادرت ورزيد و با تعدادى از شاگردان مبرّز خويش، به تحليل روايات تفسيرى همّت گماشت.

ايشان در مقدّمه‌ تفسير اثرى‌ مى‌نويسد:

وهذا الذي بين أيديكم محاولة- مبلغ الجهد- لمعرفة الصحيح من الضعيف من الأخبار، فيما يعود الي تفسير القرآن الكريم، محاولة في ضوء محكمات الكتاب و السنّة القويمة، عرضاً فنّيا وفق أصول تقسيم الآثار.[١]

حضرت استاد در دست نوشته ديگرى مى‌نويسد:

روايات تفسيرى، جملگى به صورت خام در كتاب‌ها عرضه شده و كارى كه فقها بر روى روايات فقهى انجام داده‌اند، بر روى روايات تفسيرى انجام نگرفته، و لذا سليم و سقيم آن به هم آميخته است. براى جدا سازى و تعيين سرنوشت نخبه تفاسير روايى، با همّت دوستان فاضل خويش به اين كار خطير اقدام نمودم.[٢]

[١] . التفسير الاثرى الجامع، ج ١، ص ٦.

[٢] . گلستان قرآنى، شماره ١٩٩، ص ٩.