معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٨٥ - ١ التمهيد فى علوم القرآن

ايشان بر نقش پررنگ شيعه در مراحل تكميلى كتابت مصاحف از جمله اعراب‌گذارى و نقطه‌گذارى حروف معجم آيات تأكيد مى‌كند.

در جلد دوم و بحث قرائات، موضوع تواتر قرائات هفت‌گانه را به پيامبر اكرم (ص) نفى مى‌كنند و معتقدند عوامل اختلاف قرائات ريشه در وضعيت خط و نقص كتابت و اجتهاد قاريان داشته و هيچ قرائتى- به جز قراءت حفص از عاصم- نقل متواتر از پيامبر اكرم (ص) ندارد.

از نظر ايشان تنها قراءت صحيح و قابل اعتنا همين قراءت است، به اين دليل كه عاصم نماياننده سبك جمهور بوده است.

معظم‌له در مورد حديث رسيده از پيامبر اكرم (ص) در خصوص نزول قرآن بر هفت حرف نيز اعتقاد دارند كه مراد از «حرف»، همان «لهجه‌ها» مى‌باشد و مراد از هفت نيز بيان كثرت است، پس با هر لهجه‌اى مى‌توان قرآن را خواند. هر چند در صورت امكان سعى بر اصلاح لهجه به لهجه‌هاى عربى مشهور سزاوارتر است.

بخش دوم اين جلد به موضوع ناسخ و منسوخ اختصاص دارد. استاد معرفت ضمن توضيح مفهوم اين واژه و تفاوتش با تخصيص و توضيح اين‌كه اين اصطلاح در آغاز شامل تقييد و تخصيص نيز مى‌شد، به شروط پنج‌گانه نسخ و به آيات مورد ادعاى قائلانِ نسخ اشاره مى‌كند و در مورد هر كدام به داورى مى‌پردازد.

استاد معرفت در جلد سوم به موضوع محكم و مشابه در قرآن مى‌پردازند. ايشان متشابه را به معناى «تماثل» و همانندى معانى يك واژه مى‌دانند، به‌گونه‌اى كه حق و باطل آن‌ها مشتبه شود. ايشان معتقدند تشابه امرى نسبى نبوده و با وضعيت ويژه آيات ارتباط دارد، به‌گونه‌اى كه برخى از آيات نوعاً عامل بروز شبهه مى‌شوند. و علت وجود تشابه در قرآن را ذكر معانى بلند و ماوراى طبيعى در قالب الفاظ قابل فهم عرب جاهلى مى‌دانند.

استاد معرفت در موضوع «تأويل» به بررسى نسبت اين واژه با تفسير پرداخته و نسبت آن‌ها را عموم و خصوص مطلق ارزيابى مى‌كنند. ايشان‌