معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٢٤ - مقدمه

اعمال فن كرده است. شما همين جمله‌ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِه‌ را ترجمه تحت‌اللفظى كنيد، «پس بدانيد كه خداوند بين شما و خودتان حايل خواهد شد.» در آيه شريفه سوره «اسراء». به اين عبارت دقت كنيد:

وَ لا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلى‌ عُنُقِكَ وَ لا تَبْسُطْها كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوماً مَحْسُوراً.[١]

اينجا در آيه اعمال فن شده است. حتى در ترجمه‌اش مى‌گويد: «دو دستت را زنجيروار به گردن خود نبند و اين‌قدر هم دستت را گشاد نگير كه بعد موجب حسرتت شود.» كنايه از اينكه بخيل نباش و زياد هم گشاده دست نباش. افاده اين معنى در قالب آن لفظ عربى بسيار زيباست. عرب مى‌فهمد كه چه مى‌گويد، اما اگر بخواهيم همين را با اعمال فنى كه در آن شده در ترجمه فارسى بياوريم، اين‌گونه خواهد شد: «مبند دو دست خود را بر گردنت آنچنان بستنى و مگشا دو دست خود را آنچنان گشادنى»، كه ناجور است.

اگر بخواهيم قرآن را ترجمه‌اى كنيم كه تمام ويژگى‌هاى فنى و معنوى آن را منعكس كند، امكان ندارد. طرف ديگر مسأله اين است كه آيا قرآن رسالتش تنها براى عرب‌هاست، آيا براى همه است؟ و وظيفه ما است كه به دنيا برسانيم، مانند برخى ائمه جمعه كه خطبه نماز جمعه را حتماً به عربى مى‌خوانند. با اينكه «حنفى» هستند و ابوحنيفه‌ گفته كه مى‌شود به زبان ديگر هم خواند، ولى مى‌گويند رسم ما اين است. اين عين‌ وجدنا ابائنا على امة مى‌شود. پس قرآن رسالتش فقط براى عرب‌ها است؟ حد وسط اين است كه ما ترجمه معنوى كنيم، كه ترجمه‌اى است همراه با كمى تفسير و اين كار در عربى هم ممكن است.

كيهان‌فرهنگى: به تازگى در عربستان قرآن به سى زبان ترجمه شده است.

آيت‌الله معرفت: ضرورت رسالت اسلامى اقتضا مى‌كند كه قرآن به صورت فشرده به نام ترجمه معنوى در اختيار تمام مسلمانان جهان قرار گيرد، اما مسأله‌اى كه اينجا مطرح شده، اين است كه آن ترجمه حكم قرآن را ندارد،

[١] . اسراء، آيه ٢٩.