دختر؛ و همچنين از باقى خويشان پدر حتى پدر پدر او و مادر پدر او، تا چه رسد به غير آنها. چنانكه اگر مادر در زمان حضانتش بميرد پس پدر از غير او به آن احق است. و اگر پدر و مادر نبودند حضانت مال پدر پدر است و اگر او هم نبود و پدر پدر وصى نداشته باشد پس خويشان فرزند بر اساس ترتيب مراتب ارث، حضانت او را دارند و نزديكتر ايشان مانع دورتر مى‌باشد. و در صورت متعدد بودن و مساوى بودن مرتبه آنها و نزاع آنان، بين آنها قرعه انداخته مى‌شود. و اگر يكى از آن دو (پدر و پدر پدر) وصى داشته باشند، پس در اينكه امر به همين صورت است يا حضانت مربوط به وصى است و پس از وصى مربوط به خويشان مى‌شود دو وجه است، كه احتياط به مصالحه و تسالم، ترك نشود. ج ٣ ص ٥٥٧- ٥٥٩

(١١٨٨)

س ٣- آيا همسر شهيد مى‌تواند براى هميشه اولاد شهيد را پيش خود نگه دارد يا نه؟

ج- حقّ حضانت فرزندى كه پدرش از دنيا رفته تا زمان بلوغ با مادر است.

ج ٣ ف ص ٢١٠

س ٤- داماد اينجانب فوت كرده و داراى دو فرزند، (يك پسر دو ساله و يك دختر سه ساله) است. و برادرهاى دامادم (كه عموى بچّه‌ها مى‌باشند) مى‌خواهند بچّه‌ها را از دختر من بگيرند. آيا عموهاى بچّه حقّ جدا كردن آنها را از مادرشان دارند؟

ج- عموها حقّ ندارند. ج ٣ ف ص ٢١٠

س ٥- در صورتى كه پدر طفل، شهيد شده باشد و جدّ بخواهد اين طفل را مجّاناً نگهدارى كند، (بلكه حاضر هم هست مبلغى در مقابل حقّ حضانت بدهد) مادر هم مدّتى است كه رفته و بچّه را به جدّ داده است؛ آيا چنين عملى جايز است؟

ج- مانع ندارد. ج ٣ ف ص ٢١٠

س ٨- پدر شهيدى هستم كه از پسر شهيدم يك فرزند به يادگار مانده، ولى عروسم اجازه نمى‌دهد كه نوه خود را ببينم. از نظر شرعى چه كسى مى‌تواند قيّم بچّه بشود، من يا مادرش؟ و حقوقى كه پس از شهادت پسرم به خانواده‌اش تعلّق مى‌گيرد نمى‌دانم خرج نوه‌ام مى‌شود يا خير، اين حقوق چگونه بايد تقسيم شود؟

ج- ولايت بر بچّه با جدّ پدرى او است، و حقّ حضانت و تربيت با مادر است، و حقوقى كه داده مى‌شود بستگى به مقرّرات دارد، به هر كس مقرّرات اقتضاء مى‌كند بايد