مسأله ٤- ظاهر آن است كه زوجه صغيره‌اى كه قابل تمتع بردن شوهرش از او نيست نفقه ندارد، خصوصاً اگر به طورى كوچك باشد كه قابل تمتع و تلذذ نباشد. و همچنين است زوجه كبيره كه شوهرش صغيرى باشد كه نتواند از او تمتع ببرد. البته اگر زوجه نزديك بلوغ باشد و زوج هم نزديك بلوغ يا كبير باشد، يا زوج نزديك بلوغ و زوجه كبيره باشد بعيد نيست كه مستحق نفقه باشد، البته با تمكين خودش به او به هر چه كه او مى‌تواند تلذذ و تمتع ببرد. ج ٣ ص ٥٥٩

مسأله ٥- اگر به جهت عذر شرعى يا عقلى از قبيل حيض يا احرام يا اعتكاف واجب يا مرض يا غير اينها نتواند خود را تمكين شوهر نمايد نفقه‌اش ساقط نمى‌شود. و همچنين است اگر با اذن شوهر مسافرت نمايد؛ چه در سفر واجب باشد يا مستحب يا مباح. و همچنين اگر در واجب مضيّقى مانند حج واجب، بدون اذن او بلكه با منع و نهى او هم سفر كند نفقه‌اش ساقط نمى‌شود، به خلاف آنكه بدون اذن او در مستحب يا مباح سفر نمايد، كه نفقه‌اش ساقط مى‌شود. بلكه امر چنين است اگر از خانه‌اش بدون اذن او ولو براى غير مسافرت بيرون رود؛ تا چه رسد به اينكه براى سفر باشد؛ زيرا نشوزى كه ساقط كننده نفقه است تحقق پيدا كرده است. ج ٣ ص ٥٥٩- ٥٦١

(٢٢٧)

«نشوز» در زوجه، خروج او از اطاعت شوهر است در اطاعتى كه بر زن واجب مى‌باشد، به اينكه خود را به تمكين او در نياورد و چيزهايى را كه تنفرآور است و با تمتع و لذت بردن از او سازگارى ندارد از خود برطرف نكند، بلكه ترك نظافت و آرايش خود با اينكه شوهر آنها را مى‌خواهد از اين قبيل است. و همچنين است خروج او از خانه او بدون اذن شوهر و غير اينها. و در جايى كه اطاعت از او واجب نيست ترك آن موجب تحقق نشوز نمى‌باشد؛ پس اگر زن از خدمات خانه و حوائج مرد كه با تمتع بردن او ارتباط ندارد از قبيل جارو كردن يا خياطى يا غذا پختن يا غير اينها، حتى آب دادن و پهن كردن رختخواب، خوددارى نمايد نشوز تحقق پيدا نمى‌كند. ج ٣ ص ٥٤٣

مسأله ١- اگر از زن علامات نشوز و طغيان به سبب تغيير عادتش با شوهر در قول يا فعل، آشكار شود، به اينكه با خشونت او را جواب دهد و حال آنكه قبلًا با نرمى با او سخن مى‌گفت يا عبوسى و ترشرويى را در صورتش آشكار كند و خود را به سنگينى و غضبناكى بزند و حال آنكه قبلًا خلاف اين بوده است و غير اينها، زوج او را موعظه‌