وصيّت پدرم به مادرم منتقل شده. لطفاً اينجانب را راهنمايى كنيد كه آيا مى‌توانم از ارثيّه منتقله به مادرم براى اداى دين پدرم استفاده كنم يا نه؟ و با توجّه به اين كه من پسر بزرگ خانواده هستم آيا اصلًا ديون پدرم به اينجانب تعلّق مى‌گيرد؟

ج- بر ورثه واجب نيست از مال خودشان دين متوفّى‌ را بپردازند، ولى اگر دينى بر عهده ميّت باشد و مال از او باقى مانده باشد بايد دين را (كه يكى از آنها حجّ واجب است) از آن مال اداء نمود و اگر پدر شما در زمان حيات تمليك به مادرتان نكرده بلكه وصيّت نموده، بايد اوّلًا ديون مالى او را اداء نمود و بعد وصيّت او در ثلثِ باقى نافذ و بقيّه بين ورثه تقسيم مى‌شود. ج ٣ ف ص ٤٣٥

س ١٣٠- آيا همسر به غير از قباله از چيز ديگر هم ارث مى‌برد يا نه؟

ج- مهريّه جزء بدهى است و از اصل تركه برداشته مى‌شود، و زن از بقيّه تركه به نحوى كه در رساله ذكر شده ارث مى‌برد. ج ٣ ف ص ٤٣٦

س ١٣١- مقدارى كتاب مذهبى و غير مذهبى بعد از فوت مرحوم پدرم موجود بود.

آيا اين كتابها جزء اموالى است كه بايد بين ورثه تقسيم شود؟ و اگر بايد تقسيم شود اوّل بايد ثلث مرحوم را جدا كنيم؟ توضيح آن كه پدرم پنج ساعت قبل از فوت (كه كاملًا حالش خوب به نظر مى‌رسيد) در حضور يكى از روحانيون و يكى از فرزندان خود وصيّت نمود كه از جميع اموالش ثلث آنها را خرج خيرات نمايند، و دستورى در اين مورد نيز صادر نمود. مشكل ورثه در اين است كه آيا كلّيه كتابها به پسر ارشد مرحوم مى‌رسد يا اين كه جزء اموال به حساب مى‌آيد؟

ج- ثلث از كتاب هم خارج مى‌شود. ج ٣ ف ص ٤٣٦- ٤٣٧

(٨٤٥)

س ١٣٢- شهيد داراى پدر و نامزدى عقد كرده است. (ازدواج و نزديكى صورت نگرفته) مهريّه نامزد شهيد پنجاه هزار تومان مى‌باشد، شهيد مذكور هم اموالى ندارد.

بنابراين است كه از طريق دولت جمهورى اسلامى مبلغى به خانواده شهيد پرداخت گردد كه مقدار مبلغ مشخّص نيست، طريقه تقسيم ارث چگونه است؟

ج- در فرض سؤال ارث و تقسيم آن در كار نيست، و مبلغى را كه دولت اسلامى مى‌دهد خانواده شهيد طبق مقرّرات دولت بايد استفاده نمايند. ج ٣ ف ص ٤٣٧

س ١٣٣- اگر پدر و مادر انسان هر دو مستخدم دولت باشند و فوت نمايند، آيا