س ٢٤- ١- خانمى فوت كرده و مقدارى پول و مال باقى گذاشته و فقط دو برادرزاده دارد. اين پول را ايشان در ابتدا از طريق كارگرى كسب كرده ولى بعدها منزل رهن مى‌كرد.

مى‌خواهيم بدانيم اين پول آميخته با ربا است يا رهن با آن فرق دارد؟ اگر ربا است تكليف شرعى برداشت اين پول چيست؟ در ثانى ايشان با برادرزاده كوچكترش ميانه بدى داشته و گفته من به او هيچ نمى‌دهم مى‌خواهيم بدانيم اين پول را چه كنيم؟ آيا همه را در راه خدا بدهيم.

٢- مطلب ديگر اين كه چند سال پيش مادرِ دو خواهر مدّتى مريضى كشيده و فوت كرد و داماد خواهر بزرگتر عهده‌دار مخارج آن مادر بود حالا مى‌خواهيم بدانيم آيا شرعاً واجب است خواهر كوچكتر نصف مخارج را بدهد؟

ج- ١- اگر يقين به وجود ربا در بين اموال ندارند و ميّت وارث ديگرى ندارد تركه به دو برادرزاده مى‌رسد، ولى در صورت يقين به وجود ربا در بين اموال بايد به حكم مال مخلوط به حرام به شرحى كه در رساله مذكور است عمل نمايند[١].

(٢٢٣)

٢- اگر به عنوان قرض مخارج را متكفّل شده مى‌تواند مطالبه كند، و از اصل تركه برداشته مى‌شود. ج ٣ ف ص ٣٧٩- ٣٨٠

س ٢٧- شخصى مصارفى را معيّن نموده كه از ثلث مالش خرج شود، پس از انجام تمام موارد وصيّت مقدارى از ثلث باقى مانده آيا اين مقدار باقى مانده از «ثلث» جزء ماترك محسوب مى‌شود و به ورثه مى‌رسد يا خير؟

ج- اگر در تمام ثلث وصيّت نكرده به ورثه مى‌رسد. ج ٣ ف ص ٣٨١

س ٣٢- خواهرم كه مرحوم شده نماز را بجا مى‌آورد، ولى به واسطه كسالت روزه نمى‌گرفت، و دارايى او منزل قديمى به مساحت چهارصد متر مى‌باشد كه فعلًا خودم و فرزند و عيال و اطفال فرزندم در آن محل زندگى مى‌كنيم. ايشان وصيّت نموده است كه مدّت سى سال نماز و روزه برايش بدهم، حقير كه هشتاد سال از سنّم مى‌گذرد توانسته‌ام با زحمت زياد مبلغ ١٥٠ هزار تومان تهيّه نمايم. مدّتِ ده سال هم روزه براى همسرم كه فوت شده و به علاوه يك فقره حجّ كه مستطيع بود و انجام نداده بايد تهيّه نمايم، يك فقره حجّ نيز براى خودم واجب بوده و در اثر كسالت انجام آن به تعويق افتاده كه بايد

[١]. توضيح‌المسائل: از مسأله ١٨١٣ تا ١٨١٨.