واسطه بلندگو يا تلفن كسى را كه بر او قسم است و قسم او از پشت آنها با شرط مذكور، جايز باشد. و ظاهر آن است كه اين حكم در ساير مواردى كه حكم در آنها بر انشا يا اخبار، مترتب مى‌باشد جريان دارد، مانند قذف و لعان و غيبت و تهمت و فحش و بقيه چيزهايى كه موضوع براى حكم مى‌باشد، به شرطى كه معلوم باشد كه متكلم فلان كس است يا بيّنه بر آن قائم شود. ج ٤ ص ٤٨٥- ٤٨٧

(٨٨٢)

مسأله ١١- آيا احكام و آثار، بر اقارير و غير آنها در صورتى كه در ضبط صوتها، ضبط باشد، مترتب مى‌شود؟ بدون شبهه آثار بر آنچه كه در ضبط صوتها است مترتب نمى‌شود؛ پس پخش آنچه كه در ضبط صوت است اقرار و همچنين شهادت و قذف و همچنين حكم و غير آنها، نمى‌باشد. ليكن اگر بداند به اينكه آنچه كه در ضبط صوت ضبط شده، اقرارى است كه از فلان كس ضبط شده، از باب حكايت از اقرار او به اقرارش اخذ مى‌شود، نه از باب اينكه خودش اقرار است و از باب كشف از شهادت بيّنه و حكم حاكم و قذف قاذف. و همچنين در صورتى كه معلوم باشد آنچه كه ضبط شده حقيقتاً از واقع ضبط و ثبت شده است. و با احتمال اينكه اين صدا مشابه آن چيزى است كه به او نسبت داده شده، اثرى بر آن مترتب نمى‌شود، نه بر آنچه كه از ضبط صوتها پخش مى‌شود و نه بر آنچه كه بدون واسطه، به طور مستقيم پخش مى‌گردد. ج ٤ ص ٤٨٧

ماده ١٢٦١: اشاره شخص لال كه صريحاً حاكى از اقرار باشد صحيح است.

ماده ١٢٦٢: اقرار كننده بايد بالغ و عاقل و قاصد و مختار باشد بنابراين اقرار صغير و مجنون در حال ديوانگى و غير قاصد و مكره مؤثر نيست.

مسأله ٨- در مقرّ، بلوغ و عقل و قصد و اختيار معتبر است؛ پس اقرار بچه و ديوانه و مست و همچنين شوخى‌كننده و سهو كننده و غافل و شخص اكراه شده، اعتبار ندارد.

البته بعيد نيست كه اقرار بچه در صورتى كه به چيزى كه حق دارد آن را انجام دهد تعلق پيدا كند- مانند وصيت به معروف از كسى كه داراى ده سال است- صحيح باشد.

ج ٣ ص ٨٩- ٩١

(٨٣٥)

مسأله ١١- اگر بچه ادعاى بلوغ كند چنانچه ادعايش به روييدن موى عانه باشد، آزمايش مى‌شود و به مجرد ادعاى او ثابت نمى‌شود. و همچنين است اگر ادعايش به سن باشد، كه بايد از او مطالبه بيّنه شود. و اما اگر ادعايش به احتلام باشد در حدى كه وقوع‌