فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ١٠٨ - هشتم - اتلاف و تسبيب موجب ضمان

شركت در مسابقات پيدا كند، و به همين خاطر قيمتش دوباره بالا رود، زيادى قيمت بار اول از ذمّه غاصب برداشته نمى‌شود، چه افزايش قيمت صفت دومى به اندازه اولى باشد يا بيشتر از آن. ٦٣- اگر غاصب گندم غصبى را در زمين بيفشاند و يا تخم مرغى را كه غصب كرده زير مرغ بگذارد، زراعت و جوجه بدست آمده متعلق به صاحب دانه و صاحب تخم مرغ است، و نيز اگر شرابى را غصب كند و در دست او سركه شود و يا آب انگور غصب شده در دست او شراب و سپس سركه شود، در همه اين فروض مال غصبى متعلق به مالكش مى‌باشد؛ اما اگر حيوان نرى را غصب كند و بر حيوان ماده خود بجهاند، بچه‌اى كه از آن حيوان متولد مى‌شود، مال غاصب است؛ لكن بايد اجاره حيوان نر را به صاحبش بدهد.

٦٤- تمام آنچه درباره ضمان و كيفيت و احكام آن گفته شد، در همه دستها كه به ناحق به مال ديگرى رسيده‌اند جارى است، هرچند به عنوان تجاوز و غصب و ظلم نباشد؛ مگر در دست امانى كه از طرف مالك يا از راه شرعى مالى در دست كسى امانت سپرده باشد- به توضيحى كه در جلد ٧، بخش «وديعه» بيان مى‌گردد- پس در تمامى مواردى كه مال ديگرى به عقد فاسد به دست انسان برسد و يا انسان از روى جهل و يا اشتباه آن را بردارد، مثلًا كفش ديگرى را كفش خود خيال كند و يا جامه غير را كه شبيه به جامه خودش است اشتباهاً بپوشد و يا چيزى را از سارق به عاريه بگيرد و خيال كند كه مال او است و از اين قبيل موارد كه بسيار است در همه اينها ضمان جريان دارد.

هشتم- اتلاف و تسبيب موجب ضمان:

٦٥- همانگونه كه يد غصبى و موارد ملحق به آن موجب ضمان است، اتلاف به مباشرت و يا به تسبيب نيز سبب ضمان مى‌گردد.

٦٦- اتلاف به مباشرت آن است كه كسى شخصاً مال ديگرى را تلف كند، مثلًا حيوان ديگرى را ذبح كند و يا با تير بكشد و يا ظرف كسى را بشكند و يا مال او را در